فیلم‌های فانتزی راهی برای ورود به جهان‌هایی هستند که قوانین واقعیت در آن‌ها تغییر می‌کند؛ جادو وجود دارد، موجودات افسانه‌ای واقعی‌اند و گاهی یک انسان معمولی می‌تواند دروازه‌ای به دنیایی کاملاً متفاوت پیدا کند. بهترین فیلم‌های فانتزی فقط به جلوه‌های بصری یا موجودات عجیب متکی نیستند؛ جهان‌سازی، شخصیت‌های باورپذیر، قواعد روشن برای عناصر جادویی و داستانی که از خیال برای بیان موضوع‌های انسانی استفاده کند اهمیت بیشتری دارد. در این فهرست ۱۰ اثر از دوره‌ها و زیرژانرهای متفاوت انتخاب شده‌اند؛ از High Fantasy و Dark Fantasy تا افسانه‌های مدرن، کمدی فانتزی و داستان‌های عاشقانه جادویی. کیفیت، محبوبیت، تأثیر فرهنگی، Fantasy Centrality و تنوع، همگی در انتخاب این آثار نقش داشته‌اند.
بهترین فیلم های فانتزی؛ از سرزمین میانه تا دنیاهای جادویی
«یاران حلقه» یکی از مهم‌ترین نمونه‌های High Fantasy در سینماست و هنوز هم معیاری برای سنجش جهان‌سازی در این ژانر محسوب می‌شود.
فرودو بگینز، هابیتی که زندگی آرامی در شایر دارد، متوجه می‌شود حلقه‌ای که به او رسیده شیئی معمولی نیست و سرنوشت سرزمین میانه به نابودی آن وابسته است. سفر او با تشکیل گروهی از هابیت‌ها، انسان‌ها، الف‌ها، دورف‌ها و جادوگری به نام گندالف شکل می‌گیرد.
پیتر جکسون در اقتباس از رمان J. R. R. Tolkien فقط به طراحی موجودات فانتزی اکتفا نمی‌کند. زبان‌ها، فرهنگ‌ها، تاریخ، جغرافیا و روابط سیاسی سرزمین میانه باعث می‌شوند جهان فیلم مستقل از داستان اصلی هم زنده به نظر برسد.
شخصیت‌هایی مثل آراگورن، لگولاس، گیملی و بورومیر نیز هرکدام انگیزه و پیشینه مشخصی دارند.
برای کسی که می‌خواهد Fantasy حماسی را با سفر، جادو، نبرد و جهان‌سازی بزرگ تجربه کند، «The Fellowship of the Ring» یکی از ضروری‌ترین انتخاب‌های تاریخ این ژانر است.
«هزارتوی پن» نمونه‌ای از Dark Fantasy است که جهان خیال را در برابر واقعیت خشن تاریخی قرار می‌دهد.
اوفلیا همراه مادر باردارش وارد پایگاهی نظامی در اسپانیای پس از جنگ داخلی می‌شود؛ جایی که ناپدری او، کاپیتان ویدال، با خشونت مخالفان حکومت را سرکوب می‌کند. در همین محیط، اوفلیا با موجودی افسانه‌ای روبه‌رو می‌شود که ادعا می‌کند او شاهزاده‌ای گمشده از جهانی دیگر است.
گیرمو دل تورو عمداً مشخص نمی‌کند که دنیای افسانه‌ای تا چه حد واقعیت بیرونی دارد و تا چه اندازه پناهگاه ذهنی کودک است.
فان، مرد رنگ‌پریده و هزارتوی سنگی فقط طراحی‌های عجیب نیستند؛ هرکدام بخشی از آزمون اخلاقی شخصیت اصلی را شکل می‌دهند.
فیلم فانتزی را با جنگ، قصه پریان و وحشت ترکیب می‌کند و برخلاف بسیاری از آثار این ژانر برای مخاطب کم‌سن ساخته نشده است.
اگر Fantasy تاریک، نمادین و بزرگسالانه می‌خواهید، «Pan's Labyrinth» یکی از برجسته‌ترین نمونه‌هاست.
سومین فیلم هری پاتر نقطه‌ای است که دنیای جادویی هاگوارتز از فضای کودکانه‌تر دو قسمت نخست فاصله می‌گیرد و به Fantasy پیچیده‌تری تبدیل می‌شود.
هری برای سال سوم به مدرسه بازمی‌گردد و متوجه می‌شود زندانی خطرناکی به نام سیریوس بلک از آزکابان فرار کرده است. حضور Dementorها، رازهای گذشته والدین هری و روابط پیچیده‌تر شخصیت‌ها فضای فیلم را تاریک‌تر می‌کنند.
آلفونسو کوارون از نظر بصری نیز جهان مجموعه را تغییر می‌دهد. هاگوارتز طبیعی‌تر و گسترده‌تر دیده می‌شود و جادو بیشتر با محیط زندگی شخصیت‌ها ترکیب می‌شود.
عناصر مهمی مثل Time-Turner، Dementorها و Patronus فقط ابزارهای جادویی نیستند و مستقیماً به ترس‌ها و رشد شخصیت هری ارتباط پیدا می‌کنند.
در میان مجموعه هری پاتر، «Prisoner of Azkaban» یکی از بهترین تعادل‌ها را میان Coming-of-Age، Mystery و Fantasy ایجاد می‌کند.
برای مخاطبی که جادو، مدرسه‌های اسرارآمیز و شخصیت‌های نوجوان را دوست دارد، این انتخاب تقریباً اجتناب‌ناپذیر است.
«جادوگر شهر اُز» یکی از پایه‌های اصلی Fantasy سینمایی است و بسیاری از عناصر شناخته‌شده این ژانر را دهه‌ها پیش از آثار مدرن به شکلی ماندگار ارائه کرده است.
دوروتی پس از گرفتار شدن در گردبادی سهمگین از کانزاس به سرزمین اُز منتقل می‌شود. برای بازگشت به خانه باید جادوگر بزرگ اُز را پیدا کند و در مسیر با مترسک، مرد حلبی و شیری ترسو همراه می‌شود.
هرکدام از این شخصیت‌ها تصور می‌کنند چیزی اساسی کم دارند: عقل، قلب یا شجاعت. همین ساختار باعث می‌شود سفر فانتزی فیلم هم‌زمان به داستانی درباره شناخت توانایی‌های خود تبدیل شود.
جادوگران، جاده آجری زرد، شهر زمرد و طراحی رنگارنگ جهان اُز تأثیر گسترده‌ای بر Fantasy عامه‌پسند گذاشته‌اند.
فیلم امروز از نظر تکنیکی متعلق به دوره‌ای کاملاً متفاوت است، اما زبان قصه‌گویی آن همچنان قابل فهم باقی مانده است.
برای شناخت ریشه‌های Fantasy کلاسیک هالیوود، «The Wizard of Oz» یکی از مهم‌ترین آثار ممکن است.
«عروس شاهزاده» Fantasy کلاسیک را جدی نمی‌گیرد، اما دقیقاً به همین دلیل به یکی از دوست‌داشتنی‌ترین نمونه‌های ژانر تبدیل شده است.
داستان درباره وستلی و باترکاپ است؛ دو عاشق که جدایی، آدم‌ربایی، توطئه و شخصیت‌های عجیب مسیر رسیدن دوباره آن‌ها به یکدیگر را دشوار می‌کنند.
شمشیربازان ماهر، غول‌ها، شاهزاده شرور و موقعیت‌های افسانه‌ای همه حضور دارند، اما راب رینر فیلم را با طنز و خودآگاهی روایت می‌کند.
Inigo Montoya یکی از به‌یادماندنی‌ترین شخصیت‌های فرعی فیلم است و تلاشش برای پیدا کردن قاتل پدرش، خطی جدی‌تر در کنار فضای کمدی ایجاد می‌کند.
اثر هم Adventure Fantasy است، هم Romance و هم Parody؛ با این حال هیچ‌کدام از این عناصر دیگری را کاملاً کنار نمی‌زند.
اگر فیلمی فانتزی می‌خواهید که سبک‌تر از آثار حماسی باشد و در عین حال شخصیت‌ها و دیالوگ‌های ماندگاری داشته باشد، «The Princess Bride» انتخابی عالی است.
«ادوارد دست‌قیچی» Fantasy را از قلعه‌ها و سرزمین‌های افسانه‌ای بیرون می‌آورد و موجودی غیرعادی را وارد محله‌ای کاملاً معمولی می‌کند.
ادوارد ساخته دست مخترعی است که پیش از کامل کردن بدن او می‌میرد و به همین دلیل ادوارد به جای دست، تیغه‌هایی شبیه قیچی دارد. ورود او به جامعه‌ای کوچک در ابتدا با کنجکاوی و استقبال همراه است، اما تفاوتش به تدریج به مسئله‌ای بزرگ‌تر تبدیل می‌شود.
جانی دپ با کمترین دیالوگ، شخصیتی آسیب‌پذیر و منزوی می‌سازد و وینونا رایدر در نقش کیم بخش عاشقانه داستان را شکل می‌دهد.
تیم برتون تضاد میان قلعه تاریک ادوارد و خانه‌های رنگارنگ حومه شهر را برای نشان دادن فاصله میان ظاهر و واقعیت به کار می‌برد.
جادوی فیلم در قوانین پیچیده جهان نیست؛ در حضور شخصیتی غیرممکن در فضایی عادی است.
برای کسانی که Gothic Fantasy، عاشقانه و داستان‌های Outsider را دوست دارند، «Edward Scissorhands» همچنان یکی از بهترین نمونه‌های این مسیر است.
در «ماهی بزرگ»، مرز میان خاطره، دروغ و افسانه آن‌قدر کم‌رنگ می‌شود که تشخیص واقعیت دیگر مهم‌ترین سؤال داستان نیست.
ویل بلوم رابطه دشواری با پدرش ادوارد دارد؛ مردی که تمام زندگی خود را در قالب داستان‌های اغراق‌آمیز درباره غول‌ها، جادوگران، شهرهای عجیب و اتفاقات تقریباً غیرممکن تعریف کرده است.
زمانی که وضعیت سلامتی ادوارد بدتر می‌شود، ویل تلاش می‌کند بفهمد پشت این افسانه‌ها چه میزان حقیقت وجود دارد.
تیم برتون فانتزی را به شیوه‌ای متفاوت به کار می‌برد. موجودات عجیب و اتفاقات خارق‌العاده ممکن است واقعاً رخ داده باشند یا فقط نسخه‌ای شاعرانه از خاطرات یک مرد باشند.
ایوان مک‌گرگور و آلبرت فینی دو دوره متفاوت زندگی ادوارد را بازی می‌کنند و همین دوگانگی میان جوانی افسانه‌ای و پیری واقعی، هسته احساسی فیلم است.
اگر Fantasy احساسی و شخصیت‌محور می‌خواهید که بیشتر درباره رابطه پدر و پسر باشد تا نبرد خیر و شر، «Big Fish» انتخاب بسیار مناسبی است.
«شکل آب» یک Fairy Tale بزرگسالانه است که Fantasy، عاشقانه و فضای سیاسی دوران جنگ سرد را در کنار هم قرار می‌دهد.
الیسا زنی لال است که در یک مرکز تحقیقاتی دولتی کار می‌کند. ورود موجودی آبزی و ناشناخته به آزمایشگاه، مسیر زندگی او را تغییر می‌دهد و ارتباط میان این دو به تدریج شکل عاطفی پیدا می‌کند.
سالی هاوکینز بدون استفاده از دیالوگ کلامی، بخش بزرگی از احساس شخصیت را از طریق حرکت و نگاه منتقل می‌کند. در سوی دیگر، مایکل شنون نماینده ساختاری است که هر موجود متفاوتی را تهدید می‌بیند.
گیرمو دل تورو از موجود افسانه‌ای صرفاً به‌عنوان جلوه بصری استفاده نمی‌کند؛ تفاوت، تنهایی و نیاز به ارتباط انسانی موضوع‌های اصلی فیلم هستند.
«The Shape of Water» Fantasy را با Romance، Drama و Sci-Fi ترکیب می‌کند و فضای بصری مخصوص خودش را دارد.
برای مخاطبانی که فانتزی عاشقانه اما بزرگسالانه و غیرمتعارف می‌خواهند، این فیلم یکی از مهم‌ترین نمونه‌های سینمای معاصر است.
«Groundhog Day» نشان می‌دهد یک فیلم فانتزی می‌تواند بدون اژدها، جادوگر یا جهان خیالی ساخته شود.
فیل کانرز، گزارشگر هواشناسی بدخلق، برای پوشش مراسم روز گراندهاگ به شهری کوچک می‌رود و صبح روز بعد متوجه می‌شود همان روز دوباره آغاز شده است. این چرخه بارها تکرار می‌شود و هیچ توضیح علمی یا جادویی دقیقی هم برای آن ارائه نمی‌شود.
آنچه ابتدا موقعیتی کمدی به نظر می‌رسد، به تدریج شخصیت فیل را مجبور می‌کند با رفتار، خواسته‌ها و شیوه نگاهش به دیگران روبه‌رو شود.
بیل مری به خوبی تغییر شخصیت را بدون از دست دادن لحن کمدی فیلم پیش می‌برد و Andie MacDowell نیز نقش مهمی در مسیر او دارد.
Time Loop عنصر فانتزی مرکزی فیلم است، اما هدف نهایی داستان نمایش یک قدرت عجیب نیست؛ مسئله این است که انسان با داشتن زمان نامحدود چه تغییری در خودش ایجاد می‌کند.
برای Fantasy کمدی و مفهومی، «Groundhog Day» یک کلاسیک واقعی است.
«Wicked» یکی از مهم‌ترین نمونه‌های جدید Fantasy موزیکال است و جهان آشنای اُز را از زاویه‌ای متفاوت بازتعریف می‌کند.
داستان سال‌ها پیش از ماجرای دوروتی می‌گذرد و روی الفابا و گلیندا تمرکز دارد؛ دو دانشجوی کاملاً متفاوت که رابطه‌شان به تدریج تحت تأثیر سیاست، تبعیض و اتفاقات سرزمین اُز قرار می‌گیرد.
سینتیا اریوو در نقش الفابا شخصیتی را بازی می‌کند که به دلیل ظاهر و قدرتش از دیگران متمایز است، در حالی که آریانا گرانده گلیندا را با انرژی کمدی و نمایشی متفاوتی ارائه می‌دهد.
جادو، موجودات سخنگو و فضای اُز عناصر اصلی Fantasy هستند، اما فیلم هم‌زمان درباره نحوه ساخته شدن تصویر «قهرمان» و «شرور» در جامعه صحبت می‌کند.
اقتباس سینمایی بر پایه موزیکال مشهور صحنه‌ای و رمان Gregory Maguire ساخته شده است.
اگر یک Fantasy جدیدتر با موسیقی، جهان رنگارنگ و شخصیت‌های شناخته‌شده می‌خواهید، «Wicked» یکی از مهم‌ترین گزینه‌های معاصر است.
کدام فیلم فانتزی را ببینیم؟
اگر می‌خواهید با High Fantasy شروع کنید، «ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه» بهترین انتخاب این فهرست است. برای Fantasy تاریک‌تر و بزرگسالانه، «هزارتوی پن» مناسب‌تر است.
اگر جادو و ماجراجویی نوجوانانه می‌خواهید، «هری پاتر و زندانی آزکابان» را انتخاب کنید. «جادوگر شهر اُز» برای شناخت Fantasy کلاسیک و «عروس شاهزاده» برای ترکیب فانتزی، کمدی و عاشقانه مناسب‌اند.
«ادوارد دست‌قیچی» و «ماهی بزرگ» Fantasy شخصیت‌محورتری ارائه می‌کنند. «شکل آب» انتخاب بزرگسالانه‌تر و عاشقانه‌تر است، در حالی که «Groundhog Day» برای Fantasy مفهومی و کمدی گزینه متفاوتی محسوب می‌شود.
اگر به دنبال گزینه‌ای جدیدتر با موسیقی و جهان جادویی هستید، «Wicked» انتخاب مناسب‌تری است.
برای مسیرهای تخصصی‌تر می‌توانید فیلم‌های فانتزی جدید، فیلم‌های فانتزی ماجراجویی، فیلم‌های فانتزی درام یا فیلم‌های فانتزی آمریکایی را بررسی کنید.
