-
حضور زندیا، بازیگر سرشناس هالیوود، در مراسم فوتوکال فیلم «اودیسه» (The Odyssey) به کارگردانی کریستوفر نولان، به جای تمرکز بر خود فیلم، با حواشی غیرمنتظرهای در فضای مجازی همراه شد. دلیل اصلی این توجه، نه استایل بازیگر یا جزئیات جدیدترین اثر نولان، بلکه استفاده از گوشوارههایی بود که ادعا میشود از دو دیسک طلایی متعلق به ایران باستان ساخته شدهاند.
گزارشها حاکی از آن است که این زیورآلات از آثار تاریخی با قدمتی حدود ۳۰۰۰ سال (هزاره نخست پیش از میلاد) ساخته شدهاند. این قطعات باستانی توسط جواهرساز بریتانیایی، «گلن اسپایرو»، در قالب مجموعهای با الهام از آثار دوران باستان به گوشواره تبدیل شدند. پس از آن، «خانه جواهرات بارون لندن» این اثر را خریداری کرده و در مجموعه خصوصی خود حفظ کرد. با وجود آنکه شرکت بارون لندن اعلام کرده این گوشوارهها برای فروش عرضه نشدهاند، نمایش آنها توسط زندیا روی فرش قرمز، موجی از واکنشهای گسترده را در میان فعالان میراث فرهنگی برانگیخت.
بخش قابلتوجهی از انتقادها از سوی جامعه باستانشناسان و پژوهشگران میراث فرهنگی مطرح شده است. منتقدان معتقدند استفاده از اشیای تاریخی به عنوان زیورآلات، نه تنها هویت فرهنگی آنها را مخدوش میکند، بلکه ارزش باستانشناختی این آثار را به کالایی تزئینی و مصرفی تقلیل میدهد. از دیدگاه این کارشناسان، چنین آثاری باید در موزهها و مراکز پژوهشی نگهداری شوند و وارد چرخه صنعت مد نشوند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی بارون لندن، این دو دیسک طلایی به عنوان پلاکهای مدالیونی منسوب به «گنجینه زیویه» معرفی شدهاند؛ مجموعهای ارزشمند از آثار تاریخی که طی دهه ۱۹۴۰ در شمالغرب ایران کشف شد. با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که به دلیل نحوه کشف غیرعلمی و کاوشهای غیرمجاز این اشیا، منشأ دقیق و شناسنامه تاریخی آنها همچنان موضوع بحث و تردید است.
کارشناسان میراث فرهنگی هشدار میدهند که استفاده از این آثار در قالب زیورآلات، اطلاعات تاریخی ارزشمند را از بین میبرد و بار دیگر ضرورت حفاظت جدی از میراث ملی در برابر بهرهبرداریهای تجاری در سطح جهانی را به صدر اخبار بازگردانده است.
زندایا 
ادیسه