فیلم تاپ گان: ماوریک (Top Gun: Maverick 2022)

• − موسیقی
• + بازیگری

حرف‌زدن از *Top Gun: Maverick* بدون اغراق سخت است، اما این یکی از معدود فیلم‌هایی است که واقعاً سزاوار این همه تحسین است. *Top Gun: Maverick* از هر نظرِ قابل‌تصوری از فیلم اول بهتر است (البته موسیقی متنش آهنگی از Berlin ندارد، پس این یک نکته‌ی منفی است) و آن‌قدر خوب از پس این کار برمی‌آید که شاید یکی از بهترین دنباله‌های تاریخ سینما باشد. سخت است نگوییم شاید بعضی از هیجان‌انگیزترین صحنه‌های اکشنی را داشته باشد که تا به حال در آسمان دیده‌ایم. کروز هم با بازگشت به نقشی که او را ستاره کرد، یکی از بهترین بازی‌هایش را ارائه می‌دهد. *Top Gun: Maverick* فیلمی حیرت‌انگیز است که واقعاً نفس‌تان را بند می‌آورد.

• + بازیگری

«تاپ گان: ماوریک» به‌هیچ‌وجه فیلمی نیست که آدم از آن بدش بیاید. بازیگرانش دوست‌داشتنی‌اند، بخش‌های نظامی‌اش باورپذیر از کار درآمده و صحنه‌های اکشنش هم، همان‌طور که قرار بوده، واقعاً حیرت‌انگیزند. اگر در سالن مناسبی ببینیدش ــ من آن را در آی‌مکس دیدم ــ تماشایش را واقعاً با تمام وجود حس می‌کنید؛ شاید تماشاگران سینماهای سراسر دنیا آن‌قدر محکم دسته‌های صندلی را چنگ بزنند که انگشتان‌شان سفید شود و دسته‌ها را داغان کنند. اما فیلم کمی هم دلگیرکننده است؛ چون نشان می‌دهد سینما به کدام سمت می‌رود، می‌گوید چطور کمبود خلاقیت دارد به پرده راه پیدا می‌کند و یادآوری می‌کند که سالن‌های سینما در چه وضعیت شکننده‌ای قرار دارند.

• + جلوه‌های بصری
• + محتوا و پیام فیلم

کروز و کوسینسکی برخلاف مُد روز، بر روش‌های فیلم‌سازی‌ای پافشاری می‌کنند که این روزها کمتر به کار می‌روند و حاضر نیستند بیش از حد به جلوه‌های بصری کامپیوتری تکیه کنند. برای همین، دنباله‌شان از چند جهت یادآور فیلم‌های قدیمی‌تر است. اما دورانی که فیلم اول در آن ساخته شد، دیگر گذشته و «تاپ گان: ماوریک» به‌خصوص از این نظر تأثرانگیز است که، گاهی ظریف و گاهی آشکار، به گذر زمان، رنگ‌باختن جوانی و تغییر جایگاه خودش به‌عنوان پدیده‌ای در فرهنگ عامه اشاره می‌کند.

• + تدوین

جت‌ها جو را می‌شکافند و با مانورهایی نفس‌گیر، از نزدیکی زمینِ هدف می‌گذرند؛ ادی همیلتون هم همه‌چیز را یکدست تدوین کرده. حسی که این صحنه‌ها ایجاد می‌کنند معجزه‌آساست و واقعاً باید روی بزرگ‌ترین پرده‌ای که پیدا می‌شود دیدشان. لحظه‌های احساسی «ماوریک» هم به همان اندازه سزاوار پرده‌ی بزرگ‌اند و ضربه‌ای غیرمنتظره می‌زنند. شاید انتظار داشته باشید با «ماوریک» دوباره رقصی در آسمان ببینید، اما احتمالاً نه رقصی که در بخش پایانی‌اش به یکی‌دو دستمال‌کاغذی نیاز پیدا کنید.

• − فیلمنامه

«ماوریک» جایی که نسخه‌ی اصلی خاک‌گرفته و کهنه بود، تمیز و صیقلی است؛ جایی که نسخه‌ی اصلی حال‌وهوایی اروتیک و ملایم داشت، این یکی اخته شده (در این دنباله حتی یک صحنه‌ی دوش‌گرفتنِ بی‌دلیل هم نیست، چه برسد به سه‌تا)؛ و ساختارش مثل یک ترانه‌ی پاپِ بی‌نقص و مرتب است، درحالی‌که نسخه‌ی اصلی مثل جازِ آزاد پیش می‌رفت. «ماوریک» در مقایسه با دورانی که فیلم‌های تابستانی همیشه جانب احتیاط را نگه نمی‌داشتند، پسرفتی بزرگ به نظر می‌رسد. اما نباید فراموش کنیم که کروز تنها کسی است که فیلم‌های تابستانی‌اش هنوز هم سرسختانه زیر بار احتیاط‌کاری نمی‌روند.

• − فیلمنامه
• − محتوا و پیام فیلم

در نهایت، «تاپ گان: ماوریک» دنباله‌ای شایسته است، چون در خیلی از همان زمینه‌هایی که فیلم اصلی موفق و ناموفق بود، این فیلم هم موفق و ناموفق است. این هم یک ملودرام مردانه‌ی احساساتی و آبکی دیگر و آگهی جذب نیرو برای ارتش است؛ انگار همه‌ی فیلم‌های جنگ جهانی دوم را به خورد یک الگوریتم داده باشند. صحنه‌های پرواز آن‌قدر نفس‌گیرند که آدم یادش می‌رود این زن‌ها و مردها درگیر موقعیت‌های رزمی‌ای هستند که جنگ‌ها را به راه می‌اندازند.

• + فیلمنامه

فیلم هم به ماجراهای شخصی ماوریک می‌پردازد ــ از دل بردن از پیشخدمت بار گرفته تا ترمیم رابطه‌اش با بچه‌ی گوس ــ و هم به‌عنوان یک فیلم اکشن، وعده‌اش را عملی می‌کند. جت‌هایی که مانورهایی با نیروی ۱۰ جی انجام می‌دهند، صدای فلزی اهرم‌های کنترل کابین که محکم به عقب کشیده می‌شوند، نبردهای هوایی حماسی و زوزه‌ی موتورهایی که زیر فشار کارهایی که ازشان می‌کشند به زحمت می‌افتند، همه در فیلم هستند. صحنه‌های اکشن حتی چند چرخش غیرمنتظره و هیجان‌انگیز هم دارند.

• + بازیگری
• + محتوا و پیام فیلم

اگر تام کروز پشت فرمان هواپیما نبود، گمان می‌کنم آن بخش احساسی فیلم چندان اثرگذار از کار درنمی‌آمد. «ماوریک» ــ پرسر‌وصدا و احمقانه و گاهی هم هیجان‌انگیز ــ قطعاً نمایش خودبزرگ‌بینی است؛ ستاره‌ای باسابقه که با خوشحالی روی صحنه‌ای قدم می‌زند که این‌قدر با عشق برایش آماده کرده‌اند. (و خودش هم در طراحی‌اش کمک کرده.) اما معلوم می‌شود این کار بازتاب هوشمندانه‌ای از شخصیتی است که او بازی می‌کند.

کروز زمانی فیلم سال ۱۹۸۶ را «یک وسیله‌ی شهربازی... یک سواریِ لذت‌بخش [که] نباید چیزی بیش از این در آن دید» توصیف کرده بود. تماشاگرانی که «تاپ گان: ماوریک» را از همین زاویه می‌بینند و از آن به‌عنوان یک فیلم اکشن پرشتاب لذت می‌برند، ممکن است با یکی از تماشاگرپسندترین و رضایت‌بخش‌ترین تجربه‌های سینمایی سال روبه‌رو شوند.

• ± ریتم

چیزی که در «تاپ گان: ماوریک» از همه چشمگیرتر است، سرعت فیلم است؛ نه سرعت هواپیماها در پرواز، بلکه سرعتی که فیلم با آن در مسیری مستقیم از بخش آغازین تا پایان می‌تازد. پروازهایی که محور فیلم‌اند پیچ‌وخم‌هایی سرگیجه‌آور دارند، اما درام فیلم مثل قطار سریع‌السیر روی ریلی ازپیش‌تعیین‌شده و انعطاف‌ناپذیر پیش می‌رود.