-
هیچکس مثل تام کروز نمیداند چطور از آسمان شیرجه بزند، با لبخندی بینقص فرود بیاید و همزمان قلب تماشاگر را برباید. او فقط یک ستاره سینما نیست؛ او یک پدیدهی فرهنگی است. مردی که در هر دهه از حضورش بر پردههای نقرهای، نهتنها قواعد ژانرها را بازنویسی کرده، بلکه تصویری تازه از قهرمان، ضدقهرمان و حتی انسان شکستخورده ارائه داده است.
از یک خلبان سرکش در تاپ گان تا مأموری مصمم در مأموریت غیرممکن ، از یک خونآشام اغواگر تا یک گوینده خشمگین خودیاری در مگنولیا ؛ کروز بازیگریست که هیچگاه بهسادگی در یک قالب جا نمیگیرد. او با وسواس و شجاعتی مثالزدنی، همواره مسیرهایی غیرمنتظره را برای ایفای نقشهایش برگزیده است.
این مطلب صرفاً لیست فیلم های Tom Cruise نیست، بلکه سفری روایی در دل فیلم های کلیدی از کارنامهی اوست؛ فیلمهایی که بعضی از آنها بیتردید در فهرست بهترین فیلم های تام کروز جای دارند. ما در این مسیر، از پشت صحنههای جذاب، انتخابهای جسورانه، و تاثیرگذاری فراموشنشدنی او بر سینما خواهیم گفت.
در دنیایی که ستارگان میآیند و میروند، تام کروز هنوز ایستاده، با چشمانی مشتاق به دوردستها مینگرد در جستوجوی نقش بعدی، یا شاید پرش بعدی از لبهی یک هواپیمای در حال پرواز.
سینما گاهی آینهای برای همدلی است و مرد بارانی یکی از شفافترین انعکاسهای آن است. فیلمی که تام کروز را نه با سرعت یا بدلکاری، بلکه با سکوت و نگاههایی پر از تردید، در مقابل مخاطب قرار داد. چارلی ببیت، دلال خودرویی مغرور و بیحوصله، وقتی میفهمد بیشتر ارث پدرش به برادری تعلق گرفته که هرگز نمیشناخته، وارد سفری جادهای با او میشود برادری بهنام ریموند (با بازی خیرهکننده داستین هافمن) که مبتلا به اوتیسم است.
این سفر، برخلاف آنچه چارلی تصور میکند، نه برای کسب ارث، بلکه برای بازشناسی خود است. تام کروز در نقشی که بهظاهر ساده اما در عمق بسیار پیچیده است، تصویری از دگرگونی تدریجی یک مرد میسازد؛ کسی که از سود و زیان میگذرد تا شاید به درک، پذیرش و احساس واقعی برسد.
در پشت صحنه، ورود تام کروز به این پروژه هم داستانی جالب دارد. آشنایی او با داستین هافمن در رستورانی معمولی، نقطه شروعی شد که بعدها به نقشآفرینیاش در این فیلم انجامید. نکته جالبتر اینکه نقش چارلی در ابتدا برای یک بازیگر میانسال نوشته شده بود، اما با بازنویسی فیلمنامه، به کروز رسید تصمیمی که مسیر حرفهایاش را به شکل جدی تغییر داد.
مرد بارانی که چهار اسکار از جمله بهترین فیلم را از آن خود کرد، هنوز هم یکی از ماندگارترین فیلم های درام تام کروز به شمار میرود؛ فیلمی که ثابت کرد او فراتر از کلیشهی ستارهی اکشن، بازیگری با دامنهی احساسی غنی است.
در دل شبهای بیپایان و نور مهتابی سانفرانسیسکو، تام کروز در قالب یکی از مرموزترین شخصیتهای کارنامهاش ظاهر میشود: لستات، خونآشامی اغواگر، بیرحم و فریبنده. فیلم مصاحبه با خونآشام نه فقط داستانی دربارهی جاودانگی، بلکه نمایش تقابل میل، اخلاق و تنهایی در جهانی تاریک و بیپایان است.
لویی (برد پیت) با صدایی آرام سرگذشت خویش را روایت میکند داستانی که با ملاقاتش با لستات آغاز میشود؛ موجودی با چشمانی روشن، ذهنی پیچیده و بیاعتنایی کامل به مرزهای مرسوم اخلاق. تام کروز در نقشی ظاهر میشود که فاصله زیادی با تصویر آشنای او دارد. برخلاف قهرمانان همیشگیاش، اینبار او در لبهی تاریکی حرکت میکند و جذابیت سردی را به نمایش میگذارد که هم میترساند و هم مجذوب میکند.
جالب اینجاست که انتخاب کروز ابتدا با مخالفت نویسنده رمان، آن رایس، روبهرو شد؛ اما بعد از دیدن فیلم، او تغییر موضع داد و گفت: تام، خودِ لستات بود . این ستایش، پیروزی بزرگی برای بازیگری بود که حاضر شد تصویر خود را به خطر بیندازد تا عمق شخصیت را بیرون بکشد.
فیلم گرچه برای کروز اسکار نیاورد، اما نقطهای مهم در اثبات جسارت هنریاش بود و البته تنها فیلم تام کروز و برد پیت که در آن روی پرده با یکدیگر روبهرو شدند؛ دو چهره درخشان، دو مسیر متضاد، درون یک کابوس جاودانه.
اگر بهدنبال فیلمی هستی که تام کروز در آن هم دل ببازد، هم بجنگد، هم فروبپاشد و هم دوباره از نو خود را بسازد، جری مگوایر همانجاست. نه در آسمان، نه در دل تعقیبوگریز، بلکه در قلب روابط انسانی و در میدان پرتنش تجارت و اخلاق. جری مگوایر، مدیر موفق یک آژانس ورزشی، پس از بحران وجدانی، تصمیم میگیرد با اصولی جدید زندگی حرفهایاش را بازتعریف کند و همین تصمیم همهچیز را از او میگیرد.
تام کروز در این نقش نه بهعنوان یک قهرمان شکستناپذیر، بلکه بهعنوان انسانی کاملاً آسیبپذیر و در عین حال مصمم ظاهر میشود. بازی او ترکیبیست از ظرافت، شوخطبعی و فورانهای احساسی؛ تصویری از مردی که بهدنبال معنا در جهانیست که فقط موفقیت را میستاید. کنار او، شخصیتهایی چون رنه زلوگر و کوبا گودینگ جونیور، صحنه را کامل میکنند و تعاملهایشان عمق روابط انسانی را ترسیم میکند.
یکی از مشهورترین دیالوگهای تاریخ سینما "You complete me" در همین فیلم متولد شد؛ جملهای که مثل خودش، ساده و عمیق است. جالبتر اینکه این نقش ابتدا برای تام هنکس در نظر گرفته شده بود، اما در نهایت به کروز رسید و به یکی از نقاط طلایی کارنامهاش تبدیل شد.
جری مگوایر نه فقط یکی از فیلم های تام کروز که نامزد اسکار شدند است، بلکه اثباتیست بر اینکه کروز، همانقدر که در بدلکاریها بیرقیب است، در نمایش شکنندگی انسانی هم استاد است.
وقتی استنلی کوبریک تصمیم میگیرد آخرین فیلم زندگیاش را بسازد، انتخابش برای نقش اول مرد تام کروز است نه بهخاطر شهرتش، بلکه بهخاطر آمادگیاش برای غرق شدن در تاریکی ذهن انسان. چشمان کاملاً بسته سفری کابوسگونه است در اعماق شک، خیانت، میل و واقعیتی که از آن میگریزیم. دکتر بیل هارفورد (کروز)، پس از اعترافی عجیب از سوی همسرش (نیکول کیدمن)، وارد دنیایی موازی و زیرزمینی از میل و رمز و راز میشود؛ جایی که هویت و اخلاق، با ماسکهای ترسناک پوشیده شدهاند.
تام کروز در این فیلم، با بازیای سرد، کنترلشده و تدریجی، نه با فریاد بلکه با سکوت، احساس گمگشتگی و آشوب درونی را منتقل میکند. اینجا خبری از بدلکاریهای بلندپروازانه نیست؛ چالش بازیگری او در مواجهه با عدم قطعیت و اضطراب پنهان در زندگی روزمره است.
فیلمبرداری بیوقفهی ۱۵ ماهه، و صحنههایی که دهها بار تکرار شدند، نشاندهنده وسواس کوبریک و تعهد مثالزدنی کروز به نقش بود. جالب اینکه فیلم در دوران واقعی زندگی مشترک کروز و کیدمن ساخته شد و بسیاری از منتقدان، آن را بازتابی استعاری از رابطهی آنها دانستهاند البته نارضایتی هایی نیز از ریتم کند و سرد فیلم وجود داشت.
چشمان کاملاً بسته شاید یکی از جنجالیترین، پیچیدهترین و تفسیرپذیرترین فیلمهای تام کروز باشد. فیلمی که فراتر از یک داستان، تبدیل به تجربهای ذهنی و روانشناختی میشود؛ نمونهای متمایز از فیلم تام کروز و نیکول کیدمن که جسارت هنری هر دو را به نمایش میگذارد.
گاهی یک بازیگر برای درخشیدن، نیاز به پرده سبز یا بدلکاری ندارد بلکه فقط یک صندلی، نور سرد و یک مونولوگ خشمگین کافیست. در مگنولیا ، تام کروز یکی از غافلگیرکنندهترین و جسورانهترین نقشهایش را ایفا میکند: فرانک تی. جی. مکی، گورو خودیاری مردان که با زبانی بیرحم و منش زنستیزانه، در تلویزیون با غرور جولان میدهد. اما پشت این نقاب تند، قلبی شکسته پنهان است؛ زخمی قدیمی از پدری غایب و کودکی تلخ.
کروز در این فیلم نه تنها با ظاهر، بلکه با لحن، ریتم و فروپاشی تدریجی شخصیتش تماشاگر را مبهوت میکند. صحنهی ملاقات با پدر در حال مرگ، یکی از حسیترین لحظات بازیگری اوست؛ لحظهای که غرور از هم میپاشد و انسانی تنها و درمانده نمایان میشود.
پل توماس اندرسون نقش فرانک را مستقیماً برای کروز نوشت، و حتی اجازه داد که او مونولوگ معروف شخصیتش را بازنویسی کند. این همکاری خلاقانه، نتیجهای بهبار آورد که تماشاگران و منتقدان را به تحسین واداشت. کروز برای این نقش نامزد اسکار شد و جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مکمل مرد را برد.
مگنولیا فیلمیست چندلایه، و شخصیت فرانک یکی از تاریکترین پیچهای آن. اثری که نشان داد تام کروز نه فقط یک ستاره، بلکه بازیگریست که آماده است درون تاریکیها قدم بگذارد و حقیقتی تلخ را، هرچند ناخوشایند، بیپرده اجرا کند. این فیلم بدون شک یکی از شاخصترین فیلم های تام کروز که نامزد اسکار شدند است.
آیندهای که در آن جرم پیش از وقوع مجازات میشود، نه تصویری از پیشرفت، بلکه کابوسی از کنترل است. در گزارش اقلیت ، تام کروز بار دیگر با استیون اسپیلبرگ همراه میشود تا در یکی از هوشمندانهترین فیلم های علمی تخیلی تام کروز، مرز بین فناوری، اختیار و عدالت را به چالش بکشد. او در نقش جان اندرتون، رئیس واحد پیشجنایت، سیستم را باور دارد تا روزی که خودش به جرم قتلی که هنوز مرتکب نشده، متهم میشود.
فیلم از همان لحظه اول، تماشاگر را وارد دنیایی خیرهکننده و در عین حال نگرانکننده میکند. کروز با چهرهای خسته، چشمانی مشکوک و بدنی در فرار، شخصیتی را میسازد که نهتنها با دنیای بیرون که با درون خودش در جدال است. اینبار دشمن او تکنولوژی است و شاید هم باورهای خودش.
فرایند ساخت فیلم نیز به اندازهی داستانش هوشمندانه بود. کروز و اسپیلبرگ دستمزد خود را با درصدی از فروش گیشه جایگزین کردند تا آزادی خلاقانهی بیشتری داشته باشند. این اعتماد متقابل نتیجه داد: فیلم هم در گیشه موفق شد، هم در میان منتقدان.
کروز در گزارش اقلیت نه قهرمان بلامنازع است، نه قربانی صرف. او انسانیست میان حقیقت و توهم، عدالت و انتقام. فیلمی که هنوز هم با مسائل اخلاقی پیچیدهاش میتواند بحثبرانگیز و قابل تأمل باشد و نقشآفرینیای که نشان میدهد حتی در دنیای آینده، احساس، شک و تصمیمهای انسانی جای خود را دارند.
در تقاطع دو فرهنگ، جایی که تاریخ و مدرنیته با شمشیر به مصاف یکدیگر میروند، تام کروز در آخرین سامورایی چهرهای دیگر از خود را آشکار میکند سربازی غربی که در دل سرزمین آفتاب تابان، شرافت را بازمییابد. کاپیتان نیتن آلگرن، مردی زخمخورده از جنگهای بیرحمانه، به ژاپن فرستاده میشود تا ارتشی مدرن برای سرکوب شورش ساموراییها تربیت کند؛ اما آنچه مییابد، نه دشمن، که معنای دوبارهی زندگیست.
کروز در نقش آلگرن، تصویری از تحولی تدریجی را ارائه میدهد از نظامیِ پشیمان و سرگردان تا انسانی که فروتنی، افتخار و همدلی را از کسانی میآموزد که قرار بود نابودشان کند. فیلم نه فقط یک درام تاریخی، بلکه داستانیست دربارهی رستگاری، احترام متقابل و پیوندی فراتر از زبان و مرز.
برای ایفای این نقش، کروز ماهها آموزش فیزیکی و تمرین شمشیرزنی دید. تمام صحنههای نبرد را خود اجرا کرد، و حتی زبان ژاپنی را تا حدی آموخت تا با اصالت در نقش فرو برود. این سطح از تعهد، دوباره نشان داد که او نه صرفاً یک ستاره، بلکه بازیگری است که بهتمامی در کارش غرق میشود.
آخرین سامورایی با نامزدیها و جوایز متعدد، از جمله گلدن گلوب برای کروز، جای خود را در میان فیلم های درام تام کروز تثبیت کرد فیلمی که در آن جنگ، صرفاً زمینهایست برای کشف آرامترین ابعاد روح انسان.
فرض کن هر بار که میمیری، دوباره زنده شوی و دوباره بجنگی. این کابوس زمانی تبدیل به فرصتی نجاتبخش میشود که پای تام کروز وسط باشد. در لبه فردا، کروز نقش سرگرد ویلیام کیج را بازی میکند؛ افسری بیتجربه و ترسو که ناگهان در میانهی تهاجم بیگانگان، در یک حلقه زمانی گیر میافتد. هر بار میمیرد، به اول همان روز برمیگردد؛ و با هر تکرار، تبدیل به سربازی ماهرتر میشود.
نقطه قوت فیلم، کنار داستان هوشمندانه و کارگردانی پرانرژی داگ لیمان، بازی هوشمندانه کروز در نقش مردیست که از وحشت تا شجاعت را با دوزی از طنز تلخ طی میکند. اینجا خبری از ابرقهرمانی نیست؛ کیج شکست میخورد، میترسد، حتی التماس میکند اما در نهایت، میآموزد.
برای خلق این دگرگونی، کروز تمام صحنههای بدلکاری را خودش اجرا کرد، آنهم در لباسی آهنین با وزن حدود ۴۰ کیلوگرم. سختی فیزیکی نقش، دقیقاً بازتابی از روند رشدی است که شخصیتش در داستان طی میکند. جالب آنکه کروز این بار برخلاف الگوی همیشگیاش، فیلم را با یک شخصیت ضعیف شروع میکند و همین برگ برندهایست که لبه فردا را متفاوت میسازد.
فیلم هم از نظر منتقدان ستایش شد و هم به بهترین فیلم سینمایی تام کروز تام کروز در ژانر علمی تخیلی دهه ۲۰۱۰ تبدیل شد؛ اثری که ثابت کرد حتی با گذشت زمان، کروز هنوز هم میتواند قواعد ژانر را بهنفع خودش تغییر دهد.
بازگشت به آسمان، بازگشت به غرور. تاپ گان: ماوریک نه فقط دنبالهای موفق، بلکه یک ادای احترام سینمایی به میراث، احساس و پرواز است. پس از بیش از سه دهه، تام کروز دوباره در نقش پیت ماوریک میچل ظاهر میشود؛ خلبانی که هنوز از محدودیتها سرپیچی میکند و حاضر نیست جای خود را با پشت میز عوض کند. اما اینبار، مسئولیت بزرگتری بر دوش اوست: آموزش نسلی تازه، و روبهرو شدن با گذشتهای که هنوز سنگینی میکند.
فیلم با تکیه بر جلوههای واقعی و پروازهای واقعی جنگندهها، استاندارد تازهای برای آثار اکشن هالیوودی تعریف میکند. کروز که خودش خلبان است، نهتنها شخصاً در بسیاری از پروازها حضور دارد، بلکه تمام بازیگران را هم به تمرینات سخت و واقعی سوق داده تا بازیشان از پشت فرمان هواپیما، باورپذیر باشد.
نکتهی مهم این است که ماوریک فقط بر روی نوستالژی سوار نمیشود؛ این فیلم داستانی مستقل، پخته و پرشور دارد. ماوریک حالا نه یک جوان سرکش، بلکه مردیست با زخمها، اما هنوز نترس. رابطهاش با روستر، پسر گوس، گرهای احساسی به فیلم میدهد که آن را فراتر از یک اکشن صرف میبرد.
فیلم موفق شد جوایز متعددی از جمله اسکار بهترین صداگذاری را کسب کند و به پرفروشترین فیلم تام کروز تبدیل شود. بازگشتی که ثابت کرد تام کروز نهفقط ستارهای ماندگار، بلکه استاد نوسازی قهرمانان قدیمی است.
وقتی صحبت از بدلکاریهای مرگبار، مأموریتهای ناممکن و هیجانِ ناب سینما باشد، یک نام همیشه در مرکز ماجرا میدرخشد: ایتن هانت، با چهرهای آشنا تام کروز. در فیلم جدید تام کروز حساب نهایی احتمالاً آخرین قسمت این فرنچایز بلندمدت، کروز بار دیگر مرزهای فیزیکی و عقلانی را درنوردیده تا فصل نهایی یکی از نمادینترین شخصیتهای اکشن هالیوود را به نقطه اوج برساند.
داستان ادامهای مستقیم بر قسمت قبلی است و تیم IMF را در رقابتی با زمان قرار میدهد تا از دسترسی یک هوش مصنوعی سرکش به سیستمهای جهانی جلوگیری کنند. اما زیر تمام تعقیبها و انفجارها، درونمایه اصلی فیلم، مسئله اعتماد، رفاقت و قربانیدادن برای جهانی بهتر است. ایتن هانت، حالا بیش از هر زمان دیگری انسانیتر و آسیبپذیرتر است.
تام کروز طبق معمول، بسیاری از بدلکاریها را خودش انجام داده از نگه داشتن بالهای یک هواپیمای در حال پرواز، تا سقوط آزاد از ارتفاع چند هزار فوتی. بودجه عظیم فیلم (گزارششده بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار) بخشی از تعهد او به ارائه تجربهای بینقص در سالن سینماست. این فیلم در سه هفته نخست اکران، به فروش جهانی ۴۵۱ میلیون دلار دست یافته و موفقیت تجاری خود را تضمین کرده است.
نقدهای فیلم مثبتاند، اما هیاهوی واقعی نه در نقدها، بلکه در واکنش تماشاگران است؛ آنهایی که سالها با ایتن هانت زندگی کردهاند. حساب نهایی نه فقط آخرین فیلم تام کروز در نقش این مأمور افسانهایست، بلکه وداعی باشکوه با یکی از مهمترین فرنچایزهای اکشن قرن به شمار میرود.
سخن پایانیاز یک پسر جوان با لبخند بازیگوش در تاپ گان تا چهرهی مصمم، خسته اما شکستناپذیر در حساب نهایی ، تام کروز مسیری را پیموده که کمتر بازیگری حتی جرأت تصورش را دارد. آنچه او را ماندگار کرده، فقط بدلکاریهای مرگآور یا بلاکباسترهای میلیاردی نیست، بلکه تداوم یک وسواس هنریست؛ تعهدی بیوقفه به قصهگویی، به تجربه، به سینما.
در این ده فیلم، تام کروز بارها خود را بازآفرینی کرده از درامی عاطفی تا اکشنی پرآدرنالین، از کاراکترهای شکننده و آسیبپذیر تا قهرمانانی افسانهای. او نه در یک ژانر گیر افتاده و نه از تجربههای تازه واهمه داشته. و این همان چیزیست که هر پیشنهاد بهترین فیلم های تام کروز را به لیستی پر از تنوع، ریسک و کیفیت تبدیل میکند.
با اینکه مأموریت غیرممکن به پایان خود نزدیک شده، نشانهای از کندشدن کروز دیده نمیشود. او همچنان در حال طراحی پرش بعدیاش است چه روی پرده، چه پشت دوربین. و تماشاگر، مثل همیشه، منتظر است تا ببیند این بار چه مرزی را جابهجا خواهد کرد.
