در دنیای سینما، «نوستالژی» مدتهاست که به عنوان یک فرمول طلایی برای تضمین فروش گیشه شناخته میشود. از موفقیت خیرهکننده Inside Out 2 گرفته تا رکوردشکنی Spider-Man: No Way Home، پیوند عاطفی با گذشته، ابزاری است که استودیوها برای جلب مخاطب استفاده میکنند. اما لوکا گوادانینو، کارگردان تحسینشدهی ایتالیایی، دیگر تاب تحمل این وضعیت را ندارد.
گوادانینو و هجمه به «اقتصاد نوستالژی»
گوادانینو در حضور اخیر خود در جشنواره Il Foglio، با نگاهی انتقادی به وضعیت فعلی صنعت سینما، استیون اسپیلبرگ را هدف قرار داد و او را یکی از معماران اصلی «اقتصاد نوستالژی» دانست. این کارگردان با اشاره به ایدههایی که تنها بر پایه بازآفرینیِ حسهای قدیمی بنا شدهاند، گفت:
«تمام این ایدهها بر پایه نوستالژی شکل گرفتهاند؛ تلاشی برای اینکه آنچه فکر میکنیم از دست دادهایم را دوباره پیدا کنیم.»
تیر خلاص به «تاپگان: ماوریک»
بحثبرانگیزترین بخش صحبتهای گوادانینو، نقدِ رک و پوستکنده او به فیلم پرفروش Top Gun: Maverick بود. او اعتراف کرد که هنگام اکران فیلم در سال ۲۰۲۲، برای تماشای آن به سالن شلوغی رفته و شور و شوق مخاطبان را با چشمان خود دیده است:
«برای هزاران نفر، آن فیلم اثر بزرگی بود، اما در واقعیت، فیلم بهشدت ضعیفی است. با این حال، مردم در سالن فریاد میکشیدند، پاپکورن پرت میکردند و بسیار خوشحال بودند؛ چرا که به نظر میرسد اقتصاد نوستالژی تنها کالایی است که میتواند تمامی بازارهای جهانی را تسخیر کند.»
تناقض میان منتقدان و گیشه
در حالی که لوکا گوادانینو از منظر هنری به این اثر مینگرد، Top Gun: Maverick مسیر متفاوتی را در تاریخ سینما طی کرد. این فیلم با بودجه ۱۷۰ میلیون دلاری، علاوه بر کسب واکنشهای فوقالعاده مثبت از منتقدان، به فروش حیرتانگیز ۱.۵ میلیارد دلار دست یافت و عملاً به عنوان یکی از منجیان سالنهای سینما در دوران پس از کرونا شناخته شد.
این اظهارات گوادانینو بار دیگر شکاف میان «سینمای مؤلف» و «سینمای تجاریِ مبتنی بر نوستالژی» را عیان کرد؛ شکافی که به نظر میرسد هر روز عمیقتر میشود.