-
فیلم سینمایی «خانم والده» به کارگردانی سهیل موفق که در ۱۲ روز نخست اکران خود توانست ۷۲۴ هزار بلیت بفروشد، با تغییر وضعیت در سامانه سمفا مواجه شده است. این اثر که داستان دو برادر بدهکار را در فضایی طنز روایت میکند، به دلیل وجود شوخیها و برخی محتواهای نامناسب، با برچسب سنی ۱۵+ روبرو شد. آنچه این ردهبندی را بیش از پیش در کانون توجه قرار داده، گریم و حضور رضا عطاران در نقشی با ظاهر زنانه است. همزمان با این فیلم، اثر دیگری به نام «زندهشور» ساخته کاظم دانشی نیز به دلیل صحنههای مربوط به اعدام و فضای سنگین داستان، ردهبندی ۱۵+ را دریافت کرده است.
مسئله اصلی درباره ردهبندیهای سنی در سینمای ایران، نبود ضمانت اجرایی واقعی است. با وجود تعیین ردهبندی در سامانههای رسمی، در عمل هیچ مکانیزم کنترلی سختگیرانهای برای جلوگیری از ورود افراد زیر سن تعیینشده به سالنهای سینما وجود ندارد. در فرآیند خرید آنلاین بلیت نیز تنها یک هشدار ساده به مخاطب داده میشود و عملاً تصمیم نهایی همچنان بر عهده خانوادهها باقی میماند. این فاصله میان دستورالعملهای رسمی و واقعیت اجرایی، اثربخشی این طرحها را با تردید مواجه کرده است.
سابقه تعیین ردهبندی سنی در ایران به سال ۱۳۷۷ و فیلم «مصائب شیرین» ساخته علیرضا داودنژاد بازمیگردد. در سال ۱۳۹۸، تلاش شد با تشکیل یک هیئت ۳۰ نفره، نظام مدونی شامل چهار گروه سنی (۹+، ۱۲+، ۱۵+ و ۱۸+) ایجاد شود. با این حال، این مسیر نیز هموار نبود و با اعتراض دادستانی کل کشور و ورود دیوان عدالت اداری، درخواست توقف و ابطال آن مطرح شد که نشاندهنده پیچیدگیهای قانونی و نظارتی در این حوزه است.
نظام ردهبندی سنی در کشورهای توسعهیافته، سابقهای طولانی دارد. برای مثال، سیستم آمریکایی (MPA) که از سال ۱۹۶۸ جایگزین «کد هیز» شد، اگرچه یک سازوکار داوطلبانه و خودتنظیمی توسط صنعت سینما محسوب میشود، اما در سالنهای سینما بهطور جدی اجرا میگردد. در این سیستم، ردهبندیها از G (مناسب برای همه) تا NC-17 (ممنوعیت ورود افراد ۱۷ ساله و کمتر) طبقهبندی شدهاند. تفاوت اصلی در این است که در کشورهای دیگر، این ردهبندیها بهعنوان یک “استاندارد پذیرفته شده” توسط سینماداران و مخاطبان رعایت میشود، در حالی که در ایران، این موضوع بیشتر جنبه پیشنهادی دارد.
به نظر شما، آیا ایجاد یک سیستم سختگیرانه برای کنترل ورود به سالنها میتواند به بهبود سلامت محتوای سینمایی کمک کند یا صرفاً باعث محدود شدن سبد انتخاب مخاطبان میشود؟ این بحث همچنان یکی از چالشهای اصلی میان موافقان نظارت و سینماگرانی است که نگران کاهش فروش آثار خود هستند.
