-
نشستهای خبری پس از نمایش فیلمها، سالهاست یکی از بخشهای ثابت و بهظاهر جذاب جشنواره فیلم فجر به شمار میروند؛ جلساتی که در خانه جشنواره برگزار میشوند و قرار است پلی میان رسانهها و عوامل فیلم باشند. با این حال، بعد از گذشت دههها، هنوز یک پرسش اساسی بیپاسخ مانده است: این نشستها دقیقاً با چه هدفی برگزار میشوند؟
آیا قرار است محلی برای نقد و تحلیل جدی فیلمها باشند یا صرفاً فرصتی برای معرفی اثر، توضیح روند تولید و شنیدن چند جمله کلیشهای از عوامل؟
در سالهای گذشته، نشستهای خبری جشنواره فیلم فجر بارها به صحنه اتفاقات ماندگار تبدیل شدهاند؛ از اعتراض نمادین ابراهیم حاتمیکیا با نگاتیوهای «موج مرده» گرفته تا نشست جنجالی و نیمهشب فیلم «فرزند صبح» به کارگردانی بهروز افخمی که با پرسشهای تند و انتقادی همراه بود.
نشست پرحاشیه فیلم «زمهریر» ساخته علی رویینتن، اعتراضها به «وقتی همه خوابیم» زندهیاد بهرام بیضایی و حاشیههای پایانناپذیر «اخراجیها» نیز از دیگر نمونههایی هستند که نشست خبری را به رویدادی مستقل تبدیل میکردند.
اما امروز، این اتفاقات بیشتر به خاطره شبیهاند. در دورههای اخیر جشنواره، نشستها اغلب بدون چالش، کمرمق و فاقد گفتوگوی مؤثر برگزار میشوند.
مسئله اصلی شاید نه در خبرنگاران باشد و نه در عوامل فیلم، بلکه در نبود تعریف روشن از کارکرد نشستهای خبری است.
خبرنگاران چرا باید پس از نمایش فیلم پای صحبت عوامل بنشینند؟ برای شنیدن روایتهای تکراری از سختیهای تولید؟ یا برای رسیدن به لایههای عمیقتر فیلم؟
واقعیت این است که نشستهای جشنواره فیلم فجر هنوز به یک هویت مشخص نرسیدهاند. مشخص نیست این فضا برای پرسش و پاسخ اطلاعرسانهای طراحی شده یا بستری برای نقد زنده فیلمهاست.
در جشنوارههای معتبر جهانی مانند کن و برلین نیز نشستهای خبری برگزار میشود، اما در آنجا پرسشها اغلب حول محور جهان فیلم، انتخابهای هنری، نگاه کارگردان و حتی مسائل شخصیتر هنرمندان شکل میگیرد.
در جشنواره فجر اما، یکی از پرتکرارترین سوالها به هزینه تولید فیلمها مربوط میشود. در کنار آن، گاهی برخی بازیگران یا عوامل از این فضا برای طرح موضوعات جنجالی و جلب توجه رسانهای استفاده میکنند. در سوی مقابل، گروهی از منتقدان نیز نشست خبری را محلی برای ارائه نقد شفاهی میدانند؛ نقدی که مشخص نیست در قالب چنین جلسهای چه کارکردی دارد.
به نظر میرسد نشستهای پرسش و پاسخ جشنواره فیلم فجر بیش از هر چیز نیازمند بازطراحی و بازتعریف هستند.
اینکه مجری نشست باید کاملاً کنترلکننده فضا باشد یا میکروفن در اختیار حاضران قرار بگیرد، اینکه چه کسانی باید روی سن بنشینند و چه کسانی نه، و اساساً هدف نهایی این جلسات چیست، همگی نیازمند تصمیمگیری شفافاند.
تجربه نشان داده حضور همه عوامل فیلم روی سن، معمولاً خروجی مشخصی ندارد و اغلب به چند جمله تشکر و تعارف ختم میشود. شاید بهتر باشد در گام نخست، ترکیب افراد حاضر محدودتر و هدفمندتر انتخاب شود.
رسیدن به فضای حرفهای در نشستهای خبری، یک مسیر دوطرفه است.
از یک سو، برگزارکنندگان جشنواره باید در انتخاب عوامل حاضر و طراحی چارچوب نشستها تجدیدنظر کنند؛ شاید تمرکز بر کارگردان، تهیهکننده و چند بازیگر اصلی بتواند جلسات را منسجمتر کند.
از سوی دیگر، خبرنگاران و منتقدان نیز در چارچوبی که مجری نشست تعیین میکند، میتوانند پرسشهایی دقیقتر، کمتر تکراری و مرتبطتر با خود فیلم مطرح کنند؛ پرسشهایی که به درک بهتر مخاطب از اثر منجر شود، نه صرفاً تولید تیتر.
منبع: خبرگزاری مهر
جشنواره فجر