-
فیلم های سیاسی ایرانی همواره ژانری پرطرفدار در سینما محسوب میشود که موضوعات سیاست و امنیتی را روایت میکنند. در این مقاله از وبسایت پاراج قصد داریم تا به معرفی فیلم های سیاسی ایرانی بپردازیم.
سینمای ایران تاکنون آثار سیاسی زیادی را تولید کرده که برخی از آن ها تا چندین سال توقیف شده و مجوز اکران نگرفتند. در میان فیلم ایرانی سیاسی برخی از آنها در جذب مخاطب بسیار موفق عمل کرده و به آثار فخاری در سینمای ایران مبدل شدهاند. در این مقاله به معرفی فیلم های سیاسی ایرانی می پردازیم، پس در ادامه با ما همراه باشید.
در اواسط دهه هفتاد تا اواخر هشتاد فیلم های سیاسی ایرانی بیشتر تحت تاثیر سیاستهای داخلی خلاصه میشدند. ولی در دهه نود فیلم ایرانی سیاسی در موضوعاتی چون مسائل جاسوسی و امنیتی روایت شد و در همین راستا آثار زیادی هم تولید شدند. در این بخش از مقاله قصد داریم تا به معرفی فیلم های سیاسی ایرانی بپردازیم. شایان ذکر است که نحوه معرفی و بررسی این آثار براساس امتیازشان در سایت IMDbخدمت شما مخاطبان محترم پاراج معرفی میشود. این عناوین در کنار آلبوم تصاویر جذاب و تیزرهای تخصصی در اختیار شما قرار میگیرند تا بهترین و بیشترین استفاده را از آنها ببرید.
گوزنها درواقع سیاسی ترین فیلم ایرانی قبل انقلاب و همچنین نخستین اثر سینمایی در این ژانر محسوب میشود. این فیلم از سوی ساواک توقیف شد و کارگردان را مجبور کردند تا در نهایت سکانس پایانی فیلمش را تغییر دهد. داستان درباره مردی تحت تعقیب به نام قدرت است که پس از سرقتی مسلحانه از بانک، خودش را به دوست قدیمیش سید رسول میرساند. سید با بازی درخشان بهروز وثوقی شخصی گرفتار اعتیاد است که با همسرش فاطمه در تماشاخانه فعالیت دارد. در نهایت سید بهواسطه کمکهای معنوی دوستش قدرت به خود آمده و در مقابل ناهنجاریهای جامعه میایستد. سید تصمیم میگیرد تا هروئین فروشی که وی را به این منجلاب کشانده به کام مرگ فرو برد. در انتهای فیلم پلیس رد قدرت را میزند و به در خانه سید میرسد.
[related-reference-1710230781655_t_معرفی بهترین فیلم های ایرانی_u_https://paraj.ir/mag/best-iranian-movies-of-the-last-4-decades]
داستان این فیلم سیاسی معروف ایرانی بسیار شباهت به فیلم آمریکایی بعدظهر سگی دارد که بنا بر ادعای کارگردان او اصلا این اثر آمریکایی را تا زمان ساخت آژانس شیشهای ندیده بود. ماجرای فیلم سینمایی سیاسی ایرانی درباره دوستی دو رزمنده روزهای جنگ به نامهای عباس و حاج کاظم است. آنها با وجود اختلاف نظرهایشان رفاقتی عمیق دارند و حاج کاظم تمام تلاش خودش را میکند تا عباس را برای مداوای ترکش در بدنش به لندن ببرد. درواقع این تازه شروع ماجرا و دردسرهای آنهاست؛ چراکه در آخرین لحظات رفتن، عدم تامین هزینه بلیت هواپیما موجب میشود تا حاج کاظم در یک آزانس هواپیمایی اقدام به گروگانگیری نماید!
دایره مینا سیاسی ترین فیلم ایرانی قبل از انقلاب است که در 1353 ساخته شد. این فیلم تا سال 1356 موفق به دریافت پروانه نمایش نشد. دایره مینا در زمستان همان سال در جشنواره برلین به نمایش درآمد. اکران عمومی این فیلم سیاسی در روز 23 فروردین1357 در سینما آتلانتیک و دیانای تهران بود که با استقبال بی نظیر تماشاگران و منتقدین روبرو شد. فیلمنامه دایره مینا اقتباسی از داستان آشغالدونی از مجموعه داستانهای گور و گهواره اثری از زنده یاد غلامحسین ساعدی است. این فیلم به وضعیت بد معیشت افراد معتاد و خونفروشی آن ها در مراکز غیر بهداشتی به ازای سیر شدن شکمشان پرداخته است. در واقع مهرجویی در همین راستا یک مستند هم از سازمان انتقال خون تولید نمود.
بهطور کلی تمام فیلم های سیاسی ایرانی تنها روی بعد سیاست تمرکز ندارند. داستان نیمه پنهان از پرفروشترین آثار سینمایی سیاسی سینمای ایران محسوب میشود. داستان فیلم از آنجا آغاز میشود که خسرو نماینده ریاست جمهوری در خلال رسیدگی به پرونده یک زن محکوم همسرش فرشته، دفترچه خاطراتش را که مربوط به دوران قبل فعالیتهای سیاسیش و همچنین نحوه آشنایی با مردی به نام روزبه جاوید را به خسرو میدهد. در ادامه ما شاهد فاش شدن رازهایی از پشت پرده هستیم. این فیلم سینمایی سیاسی ایرانی در دسته سیاسی ترین آثار بهشمار میرود که در آن سالها بسیار مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.
فیلم ایرانی سیاسی آشغالهای دوستداشتنی از آن دست آثاری است که بعد از شش سال توقیف و کلی سانسور بالاخره در سال 1397 موفق به دریافت مجوز اکران شد. این فیلم ایرانی یک اثر دیالوگ محور محسوب میشود و در آن تحرک زیادی از سوی بازیگران وجود ندارد. شاید با خودتان بیاندیشید که فیلم آشغالهای دوستداشتنی به خاطر سبک فیلمسازی که دارد، اثری خسته کننده باشد. ولی به جرات میتوان ادعا کرد که در مدت پخش فیلم مخاطب به قدری با پیرزن قهرمان قصه همراه میشود که دیگر گذر زمان را متوجه نخواهد شد. این اثر سینمایی به یقین در دسته بهترین فیلم های سیاسی ایرانی قرار دارد.
عصبانی نیستم یکی از بهترین فیلم های سیاسی ایرانی بهشمار میرود که به نویسندگی، کارگردانی و تهییهکنندگی رضا درمیشان در سال 1392 تولید شد. این فیلم ایرانی سیاسی بعد از بغض، درواقع دومین اثر بلند سینمایی رضا درمیشیان بهشمار میرود که در شصت و چهارمین جشنواره بینالمللی فیلم برلین هم حضور یافت. عصبانی نیستم از دید برخی افراد یک فیلم سینمایی سیاسی و ممنوعه تلقی میشود و در موقع اکران برای جشنواره فجر، 17 دقیقه از این اثر به اضافه پایان فیلم حذف گردید. داستان این فیلم روایتی از زندگی دانشجویی اخراجی و ممیزی به نام نوید است که در واقع یکی از نوابغ کشور است که به دلیل فعالیتهای سیاسی از دانشگاه اخراج شد.
به رنگ ارغوان از جمله سیاسی ترین فیلم ایرانی محسوب میشود که مدتها توقیف شده بود. این اثر سینمایی پس از پنج سال در توقیف با تغییرات دولت بلاخره مجوز اکران گرفت. داستان این فیلم سیاسی روایت زمانی است که وزارت اطلاعات متوجه شد شخصی سیاسی با نام شفق که در سالهای اولیه انقلاب از کشور متواری شده بود، حالا به ایران بازگشته و میخواهد تا به دیدن دختر دانشجوی خود به نام ارغوان برود. به موجب این امر مامور وزرات اطلاعات به نام هوشنگ وظیفه دارد تا شبانه روز ارغوان را به صورت نامحسوس تحت نظر بگیرد. در بین این عملیات هوشنگ که خود را همدانشگاهی ارغوان جا می زند، طولی نمیکشد که عاشق ارغوان شده و در ادامه درگیر ماجراهای پیچیدهای میشود.
نسل سوخته دوازدهمین اثر بلند مرحوم رسول ملاقلیپور و همچنین سیاسی ترین فیلم ایرانی این کارگردان است. نویسندگی نسل سوخته را هم خود ملاقلیپور برعهده داشت که در 3 اپیزود و 3 داستان را روایت مینماید. این فیلم به موضوعاتی از قتل سیاسی تا فقر و فحشا پرداخته است. فیلم نسل سوخته پس از اکران با استقبال بی نظیری از سوی مخاطبان و نقدهای تندی از طرف برخی از مسئولین کشور مواجه شد.
این فیلم سینمایی سیاسی و ممنوعه در سال 1390 تولید شد و پس از 6 روز اکران به دلیل مخالفت انصار حزبالله توقیف گردید. داستان فیلم زندگی خصوصی فردی به نام ابراهیم را روایت میکند که از تندروهای اوایل انقلاب است. او در سالهای اولیه انقلاب 57 در مباحث ضد بدحجابی و پایین کشیدن فیلمهای سینمایی با خطوط قرمز مثل برزخیها طی آن سالها بسیار فعال بود. ولی در سالهای اخیر رفتار و ایدئولوژی او طی مصلحت در منافع و تزویر در میان مرد تغییر کرده و به عنوان سردبیر و مدیرمسئول یک روزنامه نقش اپوزیسیون نظام را بازی میکند. او به ظاهر خود را فردی در چارچوپ اخلاق نشان میدهد و در خلوت با زنی دوستی و رابطه برقرار میکند. در نهایت هم از ترس آبروی خود در نظام آن زن را به قتل میرساند.
بهطور کلی از مهمترین فاکتورهای فیلم ایرانی سیاسی در دهه هفتاد پرداختن به مسئله خبر و خبرنگاری بود. فیلم سینمایی پارتی داستان خبرنگاری مستقل را روایت میکند که به هیچ یک از جناحهای سیاسی چپ و راست وابسته نیست و با توجه به اینکه برادر وی به شهادت رسیده، جسورانه دنبال خبرهایی است که او را به ورطه بدی سوق میدهد. این فیلم سینمایی سیاسی و ممنوعه از آن دست آثاری است که علاوه بر توجه به مسائل سیاسی یک فیلمی درام هم محسوب میشود.
این فیلم سینمایی سیاسی ایرانی در نگاه نخست از آژانش شیشهای ابراهیم حاتمیکیا بسیار الگوبرداری کرده است. دیدن این فیلم جرم است! تا دوسال بدون هیچ دلیلی از اکران محروم بود تا بالاخره در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر به اکران درآمد. داستان این فیلم های سیاسی امنیتی ایرانی درباره جوانی بسیجی است که همسر محجبهاش در خیابان به صورت مشکوکی مورد ضرب و شتم یک مرد میانسال و مست قرار میگیرد و به همین دلیل کودک در شکمش سقط جنین میشود. وی در پی اجرای عدالت به دنبال ضارب است که میفهمد در پشت پرده این اتفاق یکی از افراد پرنفوذ و رده بالای مملکتی قرار دارد.
برادران لیلا فیلمی است که با تصویرپردازیهای دقیق و داستانسرایی قوی، مخاطب را به عمق زندگی پیچیدهی یک خانوادهی ایرانی میبرد. این فیلم که به کارگردانی سعید روستایی ساخته شده، در سال ۲۰۲۲ در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد.
داستان فیلم دربارهی لیلا است که در چهل سالگی هنوز درگیر مشکلات مالی و خانوادگی خود است. او به همراه چهار برادرش در تهران زندگی میکند و تلاش میکند تا با ایجاد یک کسب و کار خانوادگی، راهی برای خروج از فقر پیدا کند. هر کدام از برادران با مشکلات و چالشهای خود روبرو هستند، از دست دادن شغل تا افتادن در دام کلاهبرداریهای مالی. در این میان، پدر خانواده به دنبال به دست آوردن عنوانی است که نه تنها به او کمکی نمیکند، بلکه خانواده را بیشتر به دردسر میاندازد.
این فیلم پس از موفقیت "متری شش و نیم" که به موضوع مواد مخدر در ایران پرداخته بود، ساخته شد و نشاندهندهی توانایی روستایی در خلق داستانهای اجتماعی و خانوادگی پیچیده است
برادران لیلا در کنار نمایش یک داستان خانوادگی، به مسائل اجتماعی و اقتصادی ایران نیز میپردازد. این فیلم با اشاره به تحریمها و مشکلات اقتصادی دوران ترامپ، بستر داستانی خود را در یک فضای واقعی و ملموس قرار میدهد. اگر به این سبک فیلمها علاقه دارید فروشنده و جدایی نادر از سیمین فرهادی نیز گذینههای مناسبی برای تماشا هستند.
عنوانی که تماشاگر را به دنیای تاریک و پیچیدهی جنایت در تهران میبرد و با داستانی پر از تنش و کشمکشهای خانوادگی، نفسها را در سینه حبس میکند. مغزهای کوچک زنگ زده (Sheeple) که به کارگردانی هومن سیدی ساخته شده، در جشنوارههای بینالمللی مورد توجه قرار گرفته و جوایز متعددی را از آن خود کرده است.
داستان فیلم درباره دو برادر به نامهای شاکور و شاهین است که در جنوب تهران یک آزمایشگاه تولید کریستال متآمفتامین راهاندازی کردهاند. آنها علاوه بر فعالیتهای مجرمانهشان، سعی دارند از خانوادهشان حفاظت کنند. اما وقتی ویدیویی از خواهرشان که موی خود را نشان میدهد در اینترنت منتشر میشود، زندگی آنها به هم میریزد و حوادث عجیب و غیرمنتظرهای رخ میدهد.
این فیلم توانسته برنده جایزه بهترین فیلم و بهترین کارگردانی در جشنواره منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و بهترین بازیگر مرد در جشنواره تالین بلک نایتس شود. یکی از نکات جالب درباره این فیلم، حضور لادن ژاوه وند در نقش مادر شاهین است. او که خود در زندگی واقعی سابقه اعتیاد و بیخانمانی دارد، با بازی درخشانش در این فیلم به خوبی از پس این نقش برآمده است.
کیک محبوب من فیلم سیاسی ایرانی جدید و در واقع جدیدترین آنهاست که به کارگردانی مریم مقدم و بهتاش صناعیها است که با نگاهی جسورانه و انسانی به یکی از موضوعات کمتر دیدهشده در سینما میپردازد: عشق و تنهایی در دوران سالمندی. این فیلم، که محصول مشترک ایران، فرانسه، آلمان و سوئد است، توانسته با داستانی ساده اما قدرتمند، دل بسیاری از مخاطبان و منتقدان را به دست آورد.
داستان این فیلم سیاسی ایرانی جدید دربارهی مهین، زنی ۷۰ ساله است که سالهاست در خانهای قدیمی در تهران زندگی میکند. او پس از سالها بیوگی و مهاجرت فرزندانش به خارج از کشور، حالا با واقعیت تلخ تنهایی دست و پنجه نرم میکند. زندگی روزمرهاش پر شده از سکوت، خاطرات قدیمی و تکرارهای خستهکننده؛ اما او در دلش امیدی خاموش را زنده نگه داشته است—اینکه شاید هنوز هم برای تجربهی عشق دیر نشده باشد.
در نقطهای حساس از زندگی، مهین تصمیم میگیرد برخلاف کلیشهها و محدودیتهای اجتماعی، شجاعت به خرج دهد و دوباره وارد دنیای روابط انسانی شود. او با مردی به نام فرامرز آشنا میشود که خودش نیز سالهاست طعم تنهایی را چشیده است. این آشنایی، سرآغاز سفری احساسی برای مهین است؛ سفری که او را به چالش میکشد تا با ترسها، خواستهها و امیدهایش روبهرو شود.
این فیلم برای اولین بار در جشنواره بینالمللی فیلم برلین ۲۰۲۴ به نمایش درآمد و با استقبال گرمی مواجه شد. منتقدان آن را اثری تأثیرگذار توصیف کردند که با نگاهی مهربانانه به مقولهی عشق و تنهایی، تابوها را به چالش میکشد. فیلم موفق شد جایزه فیپرشی (FIPRESCI) و جایزه کلیسای جهانی را در این جشنواره به دست آورد.
قاتل اهلی (1395) یکی از آثار جنجالی، بحثبرانگیز مسعود کیمیایی، فیلمساز صاحبسبک ایرانی است که با نگاهی انتقادی به فساد اقتصادی، قدرت و مناسبات پیچیده خانوادگی ساخته شده است. این فیلم درامی اجتماعی با چاشنی هیجان است که به سبک خاص و امضادار کیمیایی روایت میشود؛ روایتی که همواره شخصیتهایش میان آرمانگرایی و واقعیتهای تلخ جامعه سرگردان هستند.
این فیلم سیاسی ایرانی دربارهی جلال سروش (با بازی پرویز پرستویی) است؛ کارآفرینی موفق که گذشتهای پرفرازونشیب دارد و حالا در پی افشای فسادهای مالی و خیانتهایی است که در دل شرکتش رخ داده است. او با دستی پر از مدارک و اسناد میخواهد علیه این مافیا بایستد، اما مسیرش بهسادگی پیش نمیرود. در این میان، سیاوش مطلق (با بازی امیر جدیدی) که دست راست سروش است، وارد ماجرا میشود و نقش مهمی در پیشبرد این داستان پیچیده ایفا میکند.
در کنار این ماجرای اصلی، داستان عاشقانهای نیز شکل میگیرد که به زندگی شخصی جلال گره میخورد. مهتاب (با بازی پگاه آهنگرانی)، دختر جلال، رابطهای عاشقانه با بهمن (با بازی پولاد کیمیایی) دارد؛ خوانندهای پاپ که موسیقی و سبک زندگیاش نقطهی مقابل دنیای پدرش است. همین تضادها، تنشهای عاطفی و خانوادگی را به لایههای زیرین فیلم تزریق میکند.
قاتل اهلی بهوضوح دربارهی فسادهای اقتصادی، خیانت در امانت، و تضاد میان نسلها حرف میزند. کیمیایی با قلم خاص خودش، داستان را به نقدی اجتماعی تبدیل کرده است که از پشت پردههای تاریک قدرت پرده برمیدارد. در عین حال، فیلم نگاهی عاطفی و انسانی به روابط خانوادگی دارد و نشان میدهد که چگونه عشق، خیانت و آرمانگرایی میتوانند در یک نقطه به هم برسند.
کلام آخردر این مقاله از وبسایت پاراج به معرفی فیلم های ممنوعه ایرانی که ژانری سیاسی داشتند و با تاخیر به اکران درآمدند، پرداختیم. بهطور کلی فیلم سینمایی سیاسی ایرانی همواره با مشکل سانسور و توقیف مواجه بوده است. در لیست بهترین فیلم های سیاسی ایرانی جای کدام اثر خالیست؟ شما در فهرست مذکور کدام اثر سینمایی را بیشتر میپسندید؟
امید است مقاله معرفی فیلم های سیاسی ایرانی، برای شما مخاطبین محترم مفید بوده باشد. لطفاً پس از مطالعه کامل این مقاله نظرات شخصی خود را در زمینه بهترین فیلم سینمایی سیاسی و ممنوعه ایرانی با ما در وبسایت پاراج به اشتراک بگذارید.
