فیلم اگر یا IF خلاصه شده نام انگلیسی آن یعنیImaginary friends یا دوستان خیالی است. ماجرای دختری جوانی است که بعد از گذر از تجربه‌ای سخت در زندگی، قابلیتی عجیب پیدا می‌کند. او می‌تواند دوستان خیالی افراد را ببیند. دوستانی خیالی که در دوران کودکی یار و همدم آن‌ها بودند ولی با بزرگ شدن و بالا رفتن سن افراد، فراموش شدهاند.
چند منتقد روایت را آشفته و گیج‌کننده دانسته‌اند: به‌گفته‌ی آن‌ها، اتفاق‌ها همیشه منطق روشنی ندارند و دنبال‌کردن داستان یا فهم انگیزه‌ی شخصیت‌ها دشوار است. بعضی هم می‌گویند فیلم مدام مسیرش را عوض می‌کند و جهان خیالی‌اش را خوب نمی‌سازد.
با اینکه بازیگران سرشناس زیادی در فیلم حضور دارند، هیچ‌کدام از موجودات رنگارنگی که صداپیشگی‌شان را بر عهده دارند چندان به‌یادماندنی نیستند. کراسینسکی هم به‌جای اینکه حرفی واقعاً عمیق درباره‌ی ماجرای بزرگ‌شدن بزند، به کلیشه‌های نخ‌نما پناه می‌برد. دیالوگ‌هایش باعث می‌شوند دلتان برای سکوت حساب‌شده‌ی خانواده‌ی فیلم قبلی‌اش تنگ شود؛ خب، برای سکوت‌شان. چیزی که IF ندارد، همان چیزی است که ستایشش می‌کند: تخیل جادویی دوران کودکی.
از نظر لحن، IF هیچ‌وقت به تعادل نمی‌رسد. از نظر داستان هم نمی‌تواند میان خیال‌پردازی محض و روایتی سرراست پلی بزند. بیشترِ وقت‌ها نمی‌فهمیم چه خبر است؛ بدتر از آن، نمی‌دانیم باید چه حسی به آن داشته باشیم، فرقی هم نمی‌کند چندساله باشیم. مشکل فیلم خیلی فراتر از کمبود خیال‌پردازی است.
با اینکه فیلم «If» خودش را کاملاً یک کمدی معرفی می‌کند، به‌خصوص با شخصیت دوست‌داشتنی و دست‌وپاچلفتیِ بلو، خنده‌های واقعی در آن کم است. در عوض، پایانش به لحنی احساساتی و شیرین می‌رسد که بیشترش هم به‌جا از کار درآمده، و یادآور این درس همیشگی است که وقتی بزرگ می‌شویم، عشق و بازیگوشی را فراموش نکنیم.
قرار است فیلم صداقتی بی‌تکلف داشته باشد، اما کارگردان، نویسنده و بازیگرش چنان یک‌نفس دنبال القای «شگفتی» است که حاصل کارش بیشتر از آن‌که فیلم باشد، مجموعه‌ای از لحظه‌هایی است که قرار است احساسات تماشاگر را برانگیزند. راستش تجربه‌اش فرقی با نشستن پای یک ویدیوی یک‌ساعت‌ونیمه ندارد که مدام صحنه‌ی به سرپرستی گرفته‌شدن سگ‌ها را تکرار می‌کند.
IF شاید زرق‌وبرق و ابهتِ یک فیلم پرهزینه و مهم را داشته باشد، با گروه بازیگری خوبی و کلی صداپیشه مشهور مثل استیو کارل، جورج کلونی و ریچارد جنکینز؛ اما فیلمی آشفته و ازهم‌گسیخته است که واکنش‌های آنی را با الهام اشتباه می‌گیرد و با عوض‌کردن مداوم مسیر تمرکزش، هر شانسی را برای اثرگذاری از بین می‌برد.
چیزهای زیادی برای تحسین در این فیلم هست؛ از جمله تلاش تحسین‌برانگیزش برای اینکه هم بچه‌ها را حسابی بخنداند و هم در بزرگسالان اثر عاطفی بگذارد. شاید IF زیادی زور زده باشد، اما در مقایسه با خیلی از فیلم‌های خانوادگی که انگار اصلاً تلاشی نمی‌کنند، تغییر دل‌چسبی است.
وقتی فیلم در پرده سومِ فوق‌العاده‌اش بالاخره جان می‌گیرد و غافلگیریِ تأثیرگذاری هم دارد که نگاه‌مان به کل فیلم را عوض می‌کند، IF به تجربه‌ای به‌شدت احساس‌برانگیز تبدیل می‌شود؛ تجربه‌ای که به یک اندازه رهایی‌بخش و افسون‌کننده است. این دقیقاً از آن ایده‌های بکری است که سینما در چنین ابعادی به نمونه‌های بیشتری از آن نیاز دارد.
این فیلم درباره تخیل بی‌حدومرز کودکان است، اما فقط ذهن یک بزرگسال بدبین می‌توانسته آن را بسازد؛ ذهنی که حواسش هست سراغ هیچ کار جسورانه‌ای نرود تا بتواند مثل یک الگوریتم، هر چیزی را که طی دهه‌ها در فیلم‌های کلاسیک آمبلین جواب داده کپی کند؛ بی‌آنکه فیلم ذره‌ای گرما یا جذابیت واقعی داشته باشد.
بهترین بخش‌های فیلم شاید تا حدی به دل والدین بنشینند، اما ممکن است بچه‌های کم‌سن‌وسال‌تر را خسته کنند؛ فرمولی که می‌تواند دوستان خیالی فیلم را با واقعیتی تلخ روبه‌رو کند، وقتی تماشاگران با حال‌وهوای فیلم‌های تابستانی به تماشایش بنشینند.
این فیلم منظورش را برای تماشاگرانی که هنوز الفبای ماجرا را یاد می‌گیرند، مو به مو توضیح می‌دهد؛ ویولن‌های احساساتیِ مایکل جیاکینو هم لحظه‌ای دست از دیکته‌کردن احساسات به تماشاگر برنمی‌دارند و پدر خل‌وضعِ کراسینسکی هم واقعاً قلبی روی سینه‌اش دارد.
