- − فیلمنامه
بعد از مدتی، توسل فیلم به رنج آدمها برای وادار کردن تماشاگر به واکنش خستهکننده میشود. پایانبندی هم کمکی نمیکند؛ مثل چسبزخمی دمدستی است و چنین القا میکند که خوشبختیِ محض فقط به یک پیچش داستانیِ بعید بند است.
انیمیشن خاطرات یک حلزون یا سرگذشت یک حلزون، روایت زندگی گریس پودل است که در ملبورن استرالیا با برادر دوقلوی خود گیلبرت و پدرشان پرسی، زندگی می کند. سرگرمی او جمع آوری حلزون ها است. دوقلوها رابطه نزدیک و حمایتی دارند و گیلبرت از گریس در مقابل همکلاسی هایی که او را به خاطر شکاف لبش مورد تمسخر قرار می دهند، دفاع می کند. وقتی پرسی در خواب می میرد، دوقلوها از هم جدا می شوند و به پرورشگاه هایی در مناطق مختلف کشور فرستاده می شوند. گریس به کانبرا می رود و گیلبرت را به خانوادهای کشاورز در پرث می سپارند که با او بدرفتاری میکنند. در طول سال ها، گیلبرت به گریس نامه می نویسد و قول می دهد وقتی بزرگ شد او را پیدا کند. گریس قادر به ایجاد هیچ گونه ارتباط و علاقه ای در زندگی خود نیست و با وسواس تمام محصولات و کلکسیونهایی را با تم حلزون خریداری و احتکار می کند.
چند منتقد قصهی فیلم را انسانی و اثرگذار میدانند؛ قصهای که تلخی و شادی را کنار هم میگذارد و شادیهای کوتاهش را آسان به دست نمیآورد. طنز خشک فیلم و توجه دلسوزانهاش به شخصیتهای آسیبدیده هم تحسین شده است. از نظر بصری، انیمیشن دستساز و دنیای خلاقانه و زندهی فیلم چشمگیرند؛ منتقدان به جزئیات فیزیکی آن هم اشاره کردهاند.
بعد از مدتی، توسل فیلم به رنج آدمها برای وادار کردن تماشاگر به واکنش خستهکننده میشود. پایانبندی هم کمکی نمیکند؛ مثل چسبزخمی دمدستی است و چنین القا میکند که خوشبختیِ محض فقط به یک پیچش داستانیِ بعید بند است.
بیشک فیلم تیرهوتار است. اما چیزی که آن را بهوضوح به فیلمی از الیوت تبدیل میکند، بدبیاریهای بیوقفهاش نیست؛ بلکه لحظههای طنز تلخ و گزندهای است که در کنار خرتوپرتهای تلنبارشدهی گریس پیدا میشود، و ظرافتی که کارگردان در برخورد با شخصیتهای آسیبدیده و دوستداشتنیای به خرج میدهد که جامعه طردشان کرده است.
اثر عاطفیِ واقعاً رهاییبخش فیلم حاصل کنار هم قرار گرفتن چند انتخاب هوشمندانه است: روایتش که با لحنی خشک و هوشمندانه شوخی میکند، جهانسازی بصریِ خلاقانه و سوررئالش با وسایل کاردستی بچهها، گروه صداپیشگانِ توانمندش (از جمله صداپیشگیهای کوتاه اریک بانا و نیک کیو) و موسیقی متنِ ظریفش به سبک کلاسیک.
«خاطرات یک حلزون» فقط انیمیشن استاپموشنی نیست که از اول تا آخر حالوهوایی دستساز دارد. این فیلم داستانی عمیقاً انسانی درباره راهی دشوار و پررنج برای رسیدن به خوشبختی روایت میکند؛ راهی که با دردها و لغزشهای خودش همراه است.
فیلم Memoir of a Snail نه از ما میخواهد و نه در روایتش سعی میکند غمها یا تجربهها را از نظر عمق با هم مقایسه کند. همه تجربهها به یک اندازه جدی گرفته میشوند و اهمیت دارند. حتی وقتی میفهمیم زندگی گریس دارد به رشتهای از بدبیاریها تبدیل میشود، نمیتوانیم دست از همراهی با او برداریم.
با اینکه «خاطرات یک حلزون» روی موضوعی شخصی و صمیمی تمرکز دارد، دستاوردی عظیم است. این انیمیشن تأثربرانگیز یادآوری میکند که الیوت فیلمسازی انسانگراست و آشکارا آثارش را ــ که خودش «کلیاُگرافی» مینامد ــ از جوهرهی خودِ زندگی میتراشد.
بله، زندگی را فقط با نگاه به گذشته میشود فهمید، اما Memoir of a Snail با لحنی شیرین و قانعکننده میگوید که یک روز زیباییاش را خواهیم دید؛ آنقدر شیرین و قانعکننده که شاید همین حالا دنبالش بگردید.
جهانی که الیوت میسازد بهشکلی عجیب زیباست و تماشایش لذت دارد. تازه، پایان «خاطرات یک حلزون» بخشهایی را که فیلم در آنها کسلکننده میشود جبران میکند، چون دلیلی به ما میدهد که بفهمیم چرا آن بخشها را تماشا کردهایم.
در این دنیای دلنشین، خندهدار، اشکدرآر و از همان اول آشنا، الیوت با کارهایی که گریس میکند ــ و نمیکند ــ قصهای تمثیلی و ملایم روایت میکند؛ قصهای تأثیرگذار، تلخ اما در نهایت شیرین، با پیامی دلگرمکننده: اشکالی ندارد از لاک خودت بیرون بیایی.
فیلمنامهی آقای الیوت آنقدر پرمایه است و طنز ملایمی دارد که او میتوانست بهراحتی بر اساسش یک فیلم بلند عالی با بازیگران واقعی بسازد. بااینهمه، انیمیشن دوستداشتنیترش هم کرده است.