نمایش سریال در تلویزیون ایرانیان بطور جدی از دهه ۱۳۵۰ آغاز شد. از همان ابتدا این مجموعهها برای بینندگان بسیار جذاب بودند و توانستند تا حد زیادی تاثیرات اجتماعی و فرهنگی بر زندگی مردم بگذارند. سریال "سلطان صاحبقران (۱۳۵۴)" و "دایی جان ناپلئون (۱۳۵۵)" از محبوبترین سریال های ایرانی آن دوران بودند.
در دهههای بعد هم سریال های تلویزیونی بخش مهمی از زندگی ایرانیان بودند، تا جایی که برخی از این سریالها اصطلاحا خیابان خلوت کن شدند و میزان محبوبیت آنها بر این اساس سنجیده میشد؛ سریالهای "شب دهم (۱۳۸۰)"، "شبهای برره (۱۳۸۴)"، "یوسف پیامبر (۱۳۸۷)" و "پایتخت (۱۳۹۰-۱۳۹۹)" از این نوع مجموعهها بودند.
در سالهای گذشته تاثیر تلویزیون در این مهم کمتر شد و سریال های جدید ایرانی که در پلتفرمهای پخش آنلاین (نمایش خانگی) منتشر شدند، جای رسانه ملی را گرفتند. دلیل آن تنوع بیشتر در موضوعات، آزادی بیشتر در محتوا، کیفیت بالاتر تولید، بازیگران برجسته و پلتفرمهای پخش آنلاین بودند. از محبوبترین سریال های نمایش خانگی خانگی میتوان به "قهوه تلخ (۱۳۸۹)"، "شهرزاد (۱۳۹۴-۱۳۹۶)"، "پوست شیر (۱۴۰۲-۱۴۰۱)"، "قورباغه (۱۳۹۹)"، "زخم کاری 1400" و "جوکر" اشاره کرد.
چند سریال جدید ایرانی پیشنهادی
سریال وحشی به کارگردانی هومن سیدی روایتگر زندگی داوود اشرف (کارگر سادهی معدن) است که یک حادثهٔ ناگهانی مسیرش را به کلی تغییر میدهد؛ او متهم به قتلی میشود، گرفتار فشار بدهی و مشکلات مالی میگردد و به تدریج وارد دنیایی تاریک از خشونت، فساد و جرم میشود. داوود که روزی مردی معمولی بود، با قضاوتهای اجتماعی و فشار اقتصادی مواجه میشود. این سریال (برگرفته از یک پرونده واقعی) با فضایی معمایی و اجتماعی، خشونت و تنش را با پرداختی روانشناختی و واقعگرایانه به تصویر میکشد.
«بامداد خمار» داستان دختر جوانی به نام «محبوبه» است؛ دختری از خانوادهای مرفه در تهران قدیم که برخلاف سنت و فشارهای خانوادگی، عاشق «رحیم» — شاگرد یک نجار ساده — میشود. محبوبه همه خواستگارهای ثروتمندش را رد میکند و بر عشق خود پافشاری میکند. اما این انتخاب، او را در مسیر دشواری پر از تضاد طبقاتی، مخالفت علاقهمندان و سنتها قرار میدهد؛ مسیری که با عشق، امید و درد همراه است. «بامداد خمار» روایت عشق ممنوعهای است که علیه هنجارهای زمانه شکل میگیرد — قصهای درباره بزرگی احساس و قیمت آن در برابر قضاوت جامعه.
سریال «محکوم» داستان زنی به نام نسرین است؛ دادیاری که پس از مرگ همسرش تلاش دارد زندگی تازهای آغاز کند. اما مخالفت پسرش و رخدادهای غیرمنتظره، او را میان عشق مادری و مسئولیت حرفهایاش دچار بحران میکند. نسرین باید با تعارضات خانوادگی، فشارهای اجتماعی و معماهای حقوقی روبرو شود؛ مجموعهای از چالشها که او و اطرافیانش را مجبور میکند بین انصاف، احساس، و حقیقت انتخاب کنند.
«از یاد رفته» داستان انسانیست که پس از تجربه یک گذشته تلخ، تلاش میکند با فرار از تمامی اطرافیان و رویدادها، زندگیاش را دوباره از صفر آغاز کند. اما این گریز، نه آرامش که رازها و زخمهای سرکوبشده را دوباره فعال میکند. او ناگهان وارد جریان پیچیدهای میشود — خانوادهای صاحب قدرت و ثروت که لایههای پنهانشان نمایان میگردد؛ روابطی که بر پایه فساد، سودجویی و جاهطلبی شکل گرفتهاند. در مرکز این طوفان، انسانهایی حضور دارند که هر کدام با انگیزه و ترسی متفاوت، سعی در پیش بردن قصه دارند: از میانشان «اسماعیل ادیبی» به عنوان سرشاخه، «شهاب» با گذشتهای مبهم، و «پریسا» که دنبال حقیقت است — همه در تقابل با قدرت، تعهد، و خاطراتی که فراموش شدنی نیستند. «از یاد رفته» دعوتی است به مواجهه با گذشته، پذیرش هویت و کشف حقیقت؛ جستوجویی که ممکن است نتیجهای جز آشفتگی نداشته باشد.
سریال «شغال» روایتگر زندگی کامیار، پسر خانوادهای صاحب شرکت، است که پس از بازگشت به ایران مسئولیت اداره کسبوکار پدر و تعامل با نامادریاش را بر عهده میگیرد. یک قمار نادرست او را درگیر بدهی و مشکلات جدی میکند و مسیر زندگیاش با دختری به نام آوا، که در آستانه ازدواج است، تلاقی پیدا میکند. از این نقطه، مجموعهای از رازها، خیانتها و پیچیدگیهای خانوادگی آغاز میشود و شخصیتها با تصمیمهای دشوار و تضاد میان منافع شخصی و روابط خانوادگی روبهرو میشوند. سریال ترکیبی است از تعلیق، درام و تنشهای احساسی که مسیر زندگی کاراکترها را دگرگون میکند.
سریال تاسیان روایتگر عشقیست پرتنش و ممنوع در آستانه انقلاب ۱۳۵۷؛ زمانی که فضای سیاسی و اجتماعی ایران متلاطم است. شخصیت اصلی دختر جوانی به نام شیرین است؛ دختری تحصیلکرده و روشنفکر که برای چاپ یک جلد کتاب به چاپخانه مراجعه میکند. همانجا با امیر آشنا میشود؛ کارگر سادهای در همان چاپخانه. عشق میان شیرین و امیر شکل میگیرد، اما در فضایی سراسر تنش: تضاد طبقاتی، اختلاف دیدگاه سیاسی و فشارهای اجتماعی. هر قدم آنها به هم نزدیکتر میشود، خطر و بحران هم بیشتر میشود. «تاسیان» ترکیبیست از درام عاشقانه، کشمکش خانوادگی و بازتاب بحرانهای تاریخی آن دوران — جایی که عشق، انتخاب و سرنوشت در هم میآمیزند.
سریال «در انتهای شب» داستان زندگی یک زوج جوان، بهنام و ماهی، را روایت میکند که با ظاهر زندگی معمولی، با چالشهای عمیقی روبرو هستند. نقل مکان به حومه شهر و فشارهای مالی، فاصله عاطفی آنها را بیشتر میکند و اختلافات درباره کار، مسئولیتها و سبک زندگی، رابطهشان را به بحران میکشاند. در این مسیر، هر یک باید بین حفظ هویت شخصی و تلاش برای حفظ خانواده انتخاب کند. سریال با نگاهی واقعگرایانه، تنشهای روزمره و پیچیدگیهای روابط انسانی را به تصویر میکشد و نشان میدهد که زندگی گاهی در تاریکی و پیچیدگیهایش معنا پیدا میکند.
سریال «افعی تهران» درباره آرمان بیانی، کارگردان جوانی است که وقتی تصمیم میگیرد فیلم اولش را بسازد، ناگهان خود را در مرکز یک پرونده قتل زنجیرهای مییابد. قاتلی با لقب «افعی» قربانیانش را — کسانی با پیشینه کودکآزاری — با سم میکشد. آرمان درگیر این راز میشود، روابط خانوادگی و حرفهایش تحت فشار قرار میگیرد و مجبور میشود میان حقیقت، عدالت و خطر انتخاب کند. همزمان، لایههایی از گذشته، روانشناسی قربانیان و سازندگان فیلم، بازیگران و هیاهوی پشت صحنه سینما به تصویر کشیده میشود. قصه با تنش، سوال اخلاقی و شک در عدالت ادامه مییابد.
مخاطبان اصلی سریال های ایرانی از عناوین گذشته تا جدید، با توجه به ژانرهای مختلفی که وجود دارد بسیار متنوع هستند. از خانمهای خانهدار که در پای تلویزیون سرگرم این سریالها میشوند، و جوانانی که مسائل مربوط به دوران خود را در این مجموعهها دنبال میکنند گرفته، تا علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ ایران و مسائل اجتماعی همگی از دنبال کنندگان این مجموعهها هستند.
البته انتقادات زیادی هم به این سریالها وارد است؛ ضعف فیلمنامهها، دیالوگهای غیرطبیعی و پایان بندی نامناسب یکی از مهمترین ایراداتی است که گرفته میشود. داستانهای کلیشهای هم بینندگان را کلافه کرده است؛ در بسیاری از این سریالها موضوعات تکراری دیده میشود که خوشایند بینندگان نیست. یکی دیگر از ایراداتی که به سریالهای ایرانی گرفته میشود عدم توجه به واقعیتهای تاریخی است. برخی از سریالهای تاریخی و اجتماعی به دلیل کمبود تحقیق و بررسی دقیق، دچار اشتباهات تاریخی و فرهنگی میشوند. این اشتباهات میتواند به کاهش اعتبار سریال و نارضایتی مخاطبان منجر شود. آخرین ایراد را هم نوسان کیفیت در فصلهای مختلف بعضی سریالها میدانم، که البته این مشکل در سریالهای خارجی هم دیده میشود.
صرف نظر از تمام موارد بالا سریال های ایرانی از گذشته تا کنون یکی از مهمترین سرگرمیهای مردم بودند و افراد در کنار دوستان و خانواده در طول روز دقایقی را به دیدن آنها اختصاص میدهند. در ادامه لیست کاملی از این مجموعهها را برای سلایق مختلف خواهیم دید که امیدواریم به انتخاب بینندگان کمک کند.
