رابرت داونی و نقشی که اعتیادش را تشدید کرد

رابرت داونی جونیور امروزه یکی از موفق‌ترین و پردرآمدترین بازیگران هالیوود است، اما مسیر او تا رسیدن به این جایگاه، به‌ویژه با توجه به مبارزات طولانی‌اش با اعتیاد که از سنین پایین آغاز شد، بسیار دشوار بوده است. دورانی وجود داشت که مشکلات قانونی و سوءمصرف مواد، آینده حرفه‌ای او را در هاله‌ای از ابهام فرو برده بود.

نقش آینه‌وار در کمتر از صفر

یکی از فیلم‌های کلیدی و در عین حال طعنه‌آمیز در کارنامه اولیه داونی، «کمتر از صفر» (Less Than Zero) محصول سال ۱۹۸۷ (۱۳۶۶ شمسی) است. در این فیلم، او نقش جولیان، جوان ثروتمندی را بازی می‌کرد که برای فرار از مشکلاتش، در دام اعتیاد به مواد مخدر گرفتار می‌شود. این نقش شباهت تاریکی به زندگی واقعی خود داونی در آن زمان داشت.

تأثیر متناقض فیلم

انتظار می‌رفت ایفای نقش یک فرد معتاد، آن هم در شرایطی که خود بازیگر با مشکلی مشابه دست و پنجه نرم می‌کند، به نوعی زنگ خطری برای او باشد و به روند بهبودی‌اش کمک کند. اما به گفته خود داونی در مصاحبه با نشریه گاردین، این فیلم تأثیر معکوسی داشت. او پیش از این فیلم، خود را یک "معتاد کارمند" می‌دانست که مصرفش را به بعد از کار و آخر هفته‌ها محدود می‌کرد.

تا پیش از آن فیلم، من مواد مخدرم را بعد از کار و در آخر هفته‌ها مصرف می‌کردم... [وضعیت] در فیلم «کمتر از صفر» تغییر کرد.

زندگی در تقلید از هنر

داونی توضیح داد که در ابتدا، شخصیت جولیان برایش مانند "شبح آینده کریسمس" و نسخه‌ای اغراق‌شده از خودش به نظر می‌رسید.

من نقش این شخصیت معتاد وامانده را بازی می‌کردم و برای من، این نقش مثل شبح آینده کریسمس بود. شخصیت اغراقی از خودم بود. بعد شرایط تغییر کرد و به نوعی، من تبدیل به اغراقی از آن شخصیت شدم. این وضعیت خیلی بیشتر از آنچه لازم بود ادامه یافت.

به این ترتیب، به جای آنکه نقش‌آفرینی در فیلم درسی برای داونی باشد، وضعیت اعتیاد او در طول و پس از فیلم تشدید شد و زندگی‌اش بیش از پیش به سمت شخصیت تخیلی فیلم متمایل گشت.

عبور از بحران

هرچند رابرت داونی جونیور در نهایت توانست بر اعتیاد غلبه کند و به جایگاه فعلی خود به عنوان ستاره‌ای جهانی، به‌ویژه با نقش «مرد آهنی» (Iron Man)، دست یابد، اما تجربه بازی در «کمتر از صفر» و آن دوران تاریک، بخش مهمی از داستان زندگی و مسیر حرفه‌ای پر فراز و نشیب او باقی مانده است.