روایت شکلگیری شخصیت هنری علیرضا خمسه در مستندی ۵۰ دقیقهای
-
مستند نیمهبلند «کمدین چنین آغاز نمود» به کارگردانی نادر طریقت که به زندگی و شکلگیری مسیر هنری علیرضا خمسه میپردازد، پس از پایان مراحل تدوین، وارد مرحله ساخت موسیقی شده است. مجتبی تیموری ساخت موسیقی این اثر را برعهده دارد.
تولید این پروژه از زمستان ۱۴۰۴ آغاز شده و با توجه به گستردگی کارنامه هنری علیرضا خمسه، تمرکز اصلی فیلم بر سالهای ابتدایی زندگی و چگونگی شکلگیری شخصیت هنری او قرار گرفته است. طریقت در توضیح رویکرد خود گفته است که تنوع فعالیتهای خمسه در تئاتر، تلویزیون، سینما، اجرا و نویسندگی به اندازهای وسیع است که نمیتوان همه آن را در یک مستند کوتاه یا نیمهبلند جمعبندی کرد؛ از همین رو، این فیلم بیش از آنکه مروری بر تمام کارنامه حرفهای او باشد، تلاشی است برای رسیدن به ریشههای شکلگیری این چهره شناختهشده کمدی.
به گفته کارگردان، این مستند حدود ۵۰ دقیقه زمان دارد و میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که یک کمدین چگونه شکل میگیرد؛ پرسشی که فیلم از خلال کودکی، زندگی شخصی، دوران تحصیل و نخستین تجربههای هنری علیرضا خمسه دنبال میکند. به همین دلیل، روایت اثر تنها به مرور فعالیتهای حرفهای او محدود نشده و بر فضاها، تجربهها و افراد اثرگذار در شکلگیری شخصیت هنری او نیز تمرکز دارد.
طریقت همچنین درباره روند تولید این مستند توضیح داده است که پروژه همزمان با دورهای از تنش و شرایط جنگی در کشور پیش رفته و همین مسئله روند کار را با دشواریهایی مواجه کرده است. بخشی از گفتوگوها با حضور علیرضا خمسه ضبط شد، اما پس از آنکه این بازیگر ایران را ترک کرد، گروه سازنده برای تکمیل روایت ناچار شد از منابع دیگر و اسناد و تصاویر آرشیوی استفاده کند. او تأکید کرده است که در مستندسازی، وجود تصویر و سند برای هر روایت اهمیت اساسی دارد و به باور او، همین مسئله میتواند ارتباط مخاطب با سوژه را عمیقتر کند.
کارگردان مستند در بخش دیگری از صحبتهای خود، یکی از دشواریهای پروژه را نیافتن تصویری از پدر سیروس الوند عنوان کرده؛ شخصی که به گفته او در دوران کودکی و تحصیل علیرضا خمسه تأثیرگذار بوده است. طریقت گفته برای یافتن این تصویر پیگیریهای متعددی انجام شده، اما نتیجهای به دست نیامده است.
نادر طریقت که سالها در حوزه تاریخ سینمای ایران مستندسازی کرده و تاکنون حدود ۱۳ تا ۱۴ مستند در این زمینه ساخته، درباره این پروژه نیز گفته است که محدودیتهای زمانی و بودجهای بر روند تولید اثر تأثیر گذاشتهاند. با این حال، او معتقد است زندگی و کارنامه علیرضا خمسه ظرفیت ساخت مستندی بلندتر و مفصلتر را دارد و در صورت فراهم شدن شرایط، مایل است نسخه کاملتری از این پروژه را تولید کند.
این مستندساز در پایان تأکید کرده است که «کمدین چنین آغاز نمود» تنها برای مخاطبان تخصصی یا جامعه هنری ساخته نشده، بلکه مخاطب عام نیز میتواند با آن ارتباط برقرار کند؛ چراکه علیرضا خمسه برای چند نسل از مردم ایران، چهرهای آشنا و خاطرهانگیز است. در عین حال، این مستند میتواند برای علاقهمندان به تاریخ سینما، تئاتر و تلویزیون ایران نیز اثری قابل توجه باشد.
علیرضا خمسه