-
تا به حال شده که احساس کنید که نیاز است بخشی از وقت خودتان را به کارهای معنوی اختصاص بدهید و به مدت کوتاهی از کارهایی که در طول روزمره انجام میدهید دور شوید؟ این حس و حال احتمالا برای همه پیش آماده است و عجیب نیست اگر هر کدام از ما دوست داشته باشیم کمی تجربه معنوی را به روزمان اضافه کنیم. از کتاب و کارهای عملی که بگذریم، احتمالا دیدن یک فیلم مذهبی ایرانی و آشنا شدن با فیلمهای معنوی و عرفانی ایرانی، یکی از همین گزینهها باشد.
در این مقاله از پاراج فهرستی از بهترین فیلمهای مذهبی ایرانی را برای شما آماده کرده ایم که میتوانید با دیدن آنها، یک تجربه معنوی تاثیرگذار داشته باشید.
اتفاقات حول محور دشت نینوا آنقدری گسترده و تاثیرگذار بود که از هریک از شخصیتها و موقعیتها میتوان داستانهای زیادی را روایت کرد و هر کدام از این داستانها برای ساخت و تولید یک فیلم سینمایی مناسب هستند. از آنجایی که هر یک از جنگجویان و شخصیتهایی که در کربلا امام حسین (ع) را یاری میکردند، دارای پیشزمینه داستانی مربوط به خود هستند، بنابراین ما در هر داستانی از این رویداد مهم تاریخی، شاهد رخدادهای تاثیرگذار و جذابی هستیم که علاوه بر رساندن پیامهایی از وقایع کربلا، میتوانند یک فیلم عالی برای تولید باشند. داستان فیلم روز واقعه نیز دقیقا این چنین حس و حالی را دارد و این بار داستان عبدالله را به تصویر میکشد که مسیر زندگیاش بهطور کامل تغییر میکند و به امام حسین و یارانش میپیوندد.
عبدالله تا قبل از پیشامدهایی که در این فیلم مذهبی ایرانی به نمایش در میآید، یک جوان مسیحی بود. اما مسیر زندگی او به گونهای رقم خورد که بالاخره به دین اسلام پیوست و سعی کرد تا در این دین به خدمتگذاری و عبادت پروردگارش بپردازد. او به دختری به نام راحله علاقهمند میشود و قصد ازدواج با او را در ذهن دارد. خانواده راحله، از جمله اشرافزادگان حجاز محسوب میشدند و در پاسخ به خواستگاری این جوان، جواب منفی به او میدهند. اما عبدالله به این مسئله راضی نمیشود و آنقدری روی این قضیه پافشاری میکند که بالاخره خانواده این دختر رضایت خودشان را اعلام میکنند. اما در روز عروسی این دو فرد، عبدالله الهام عجیبی را حس میکند؛ ندای عجیبی که او را فرا میخواند و عبدالله آنقدر به دنبال آن میرود که به واقعه کربلا میرسد.
روز واقعه دومین فیلم جدی محسوب میشود که شهرام اسدی وظیفه کارگردانی آن را برعهده داشته است. در این واقع این کارگردان دوستداشتنی پیش از این فیلم، عنوانی را به نام اوینار در سال 1370 تولید کرده بود که چندان مورد استقبال قرار نگرفت. اما در سه سال بعد او اثر بینظیر روز واقعه را خلق کرد که هنوز هم از بهترین فیلم های ایرانی مذهبی محسوب میشود. جالب است که بدانید همسر او یعنی لادن مستوفی از جمله بازیگران مطرح کشور محسوب میشود که اتفاقا در فیلم روز واقعه با او آشنا شد و از آن پس در همه فیلمهای این کارگردان حضور داشته است.
فیلم خداحافظ رفیق نهتنها روند روایت متفاوتی را نسبت به تمام آثار نامبرده در این مقاله پی میگیرد، بلکه حتی در مقایسه با 99 درصد از فیلمها در ژانرهای مختلف نیز نوع داستانگویی متمایزی دارد. در حقیقت در فیلم خداحافظ رفیق ما با یک داستان مواجه نیستیم و در بازه 120 دقیقهای این فیلم، سه روایت مختلف مذهبی گفته میشود. خداحافظ رفیق، یک لحظه رنگینکمان و گل شیشهای، 3 داستانی هستند که هر یک قسمتی از این فیلم را در بر گرفتهاند و نکته جالب این اثر قطعا همین مسئله است که مخاطب با دیدن اثر نامبرده، 3 داستان مختلف را مشاهده میکند و از آنها لذت میبرد. این فیلم محصول سال 1382 بوده و با بودجه بسیار محدودی ساخته شده است.
اولین قسمت از این فیلم، اصلیترین قسمت از مجموعه خداحافظ رفیق است که اسم کلی فیلم را هم بر روی خودش دارد. در این قسمت با یک جانباز شیمیایی به نام مسلم همراه میشویم که برای یادآوری و ملاقات مزار دوستان شهیدش به بهشتزهرا میرود و در آنجا رویای صادقهای را میبیند. در قسمت دوم یک گروه فیلمبرداری را در مرکز داستان میبینیم که از بقایای جنگ و به تصویر کشیدن صدمات ناشی از آن، مشغول ضبط و فیلمبرداری هستند. در این موقعیت، دو جوان بسیجی به سراغ آنها میآیند و قصد دارند تا خاطره مشترکشان را از اتفاقات جنگ بگویند.
اما سومین داستان این فیلم، که اتفاقا تاثیرگذارترین داستان از مجموعه خداحافظ رفیق است، دختر کوچکی را نشان میدهد که در ایستگاه قطار به انتظار پدرش نشسته است. در این میان رزمندگان زیادی از قطارها پیاده میشوند و این دختر به هریک از آنها شاخه گلی را میدهد و به انتظار بازگشت پدرش مینشیند.
همانطور که گفته شد، خداحافظ رفیق فیلمی با 3 روایت مختلف است. اما بسیاری از هواداران نمیدانند که این فیلم در ابتدا قرار بود قسمت چهارمی را هم داشته باشد. به گفته تهیهکننده این اثر، قسمت چهارم این فیلم نهتنها مورد تایید قرار گرفت، بلکه سازندگان ساخت آن را هم شروع کردند و به یک نتیجه نهایی رسیدند. اما زمانی که آن را مورد بازبینی قرار دادند، نسبت به قرار دادن آن در کنار سایر قسمتها پشیمان شدند.
در واقع سازندگان این اثر قسمت چهارم را در حد سایر قسمتهای این فیلم ندیدند و به همین دلیل هیچ وقت آن را منتشر نکردند. لازم به ذکر است که قسمت چهارم پس از مدتها در سال 1396 در فضای مجازی قرار گرفت؛ آن هم در شرایطی که نویسنده و کارگردان اثر از انتشار آن بیخبر بوده و دقیقا مشخص نیست که چهکسی آن را منتشر کرده است.
حضرت سلیمان پیامبر شناخته شدهای است؛ اما نه فقط در کشور ایران، بلکه در تمام جهان. این پیامبر در میان ادیان الهی روایتهای مختلفی دارد و داستانهای او در سرتاسر جهان به شیوههای مختلف گفته شدهاند. بنابراین لازم بود که کشور ایران نیز از زبان کتاب الهی قرآن، داستانی را از این پیامبر به تصویر بکشد. ملک سلیمان یکی دیگر از فیلمهای مذهبی ایرانی با هدف بهتصویر کشیدن داستان یکی از پیامبران الهی است. از آنجایی که داستان این پیامبر شامل جنگها، معجزات، پیرنگها و اتفاقات مختلفی میشود، بنابراین از لحاظ روایت سینمایی نیز، انتخابی درست و بجا برای ساخت یک فیلم مذهبی ایرانی بود.
در این داستان ما گوشه و کنارهایی از زندگی این پیامبر را میبینیم و اتفاقات مهمی از زمان حکومت او مشاهده میکنیم. بخشی از این فیلم به جنگها و نبردهای این پیامبر در برابر ارتش جنیان و موجودات غیر انسانی اختصاص دارد که طبق توضیحاتی که در داستان فیلم گفته میشود، یکی از حوادث مهم تاریخ مذهبی است که در طول تاریخ بارها و بارها روایت شده است. همچنین در این فیلم به خوبی درمییابیم که حکومت و پادشاهی این پیامبر چگونه و به چه صورتی ساخته میشود و این قلمرو که به گفته بسیاری، از بزرگترین قلمروهای تاریخ محسوب میشده است، چگونه توسط این پیامبر برپا میشود.
ملک سلیمان در نهایت توانست تا فروشی برابر با 3/100 میلیارد تومان را بدست بیاورد. اگرچه این مبلغ در مقایسه با بودجه 5/100 میلیاردی این فیلم، نتوانست تا هزینه ساخت خود را بدست بیاورد، اما حداقل از جنبه جوایز و افتخارات خوب عمل کرد. سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری، چهرهپردازی و موسیقی متن از جمله جوایز این فیلم بودند. اما بدون شک مهمترین جایزه فیلم فجر که به این فیلم تعلق گرفت، مربوط به جلوههای ویژه این فیلم بود. ملک سلیمان در مقایسه با بسیاری از آثار مذهبی دیگر، نیازمند افکتهای کامپیوتری بیشتری برای به تصویر کشیدن نبردها و معجزات تاریخی خود بود و سازندگان این فیلم برای این کار سنگ تمام گذاشتند.
صنعت سینما همچون بسیاری از صنایع، با اختلاف قابل توجهی به کشور ایران رسید و طبیعتا فیلمسازان، کارگردانان و تولیدکنندگان آن زمان با دانش محدودی اقدام به ساخت آثار مورد نظر خود کردند. زمانی که به 40 یا 50 سال قبل برمیگردیم با صنعتی کوچکتر و جمعوجورتر مواجه میشویم که ایرادات زیادی را در خود به همراه دارد و زمانی که به آثار داخلی نگاهی میاندازیم، احتمالا این نکات رعایت نشده، دوچندان خواهند بود. با این حال در آن زمان فیلمسازان نهایت تلاش خود را برای ساخت آثار باکیفیت و ارزشمند بهکار گرفتهاند و یکی از همین فیلمها بدون شک عنوانی به نام سفیر است.
فیلم سفیر در سال 1361 و در زمانی که کشور ایران در مرحله جنگ با کشور عراق قرار داشت ساخته شد. فریبرز صالح در این فیلم وظیفه کارگردانی را برعهده داشته و با همکاری کیهان رهگذر، داستان و فیلمنامه این اثر را نوشته است. داستان فیلم سفیر در مورد شخصیت قیس ابن مسهر است که با دریافت نامهای از سوی امام حسین، راهی کوفه میشود. اما در این راه او دستگیر شده و بهجای اینکه بتواند خودش را به کوفه برساند، به زندان انداخته میشود. در ادامه پیشنهادی را به او میدهند که میتواند ضامن آزادی او باشد. پیشنهادی که در آن قیس باید بر علیه امام حسین سخنرانی کند و در این سخنرانی، امامِ خودش را مقصر جلوه دهد.
آنطور که اطلاعات باقیمانده از این فیلم مذهبی ایرانی نشان میدهد، ساخت فیلم سفیر در سال 1361، هزینهای برابر با 9 میلیون تومان را به همراه داشته است، که البته تمامی این هزینه را بنیاد مستضعفان برعهده داشته و این موسسه در نقش حامی و ناشر فیلم سفیر قرار گرفته است. بهطور دقیق مشخص نیست که چرا و چطور اما در ساخت فیلم سفیر از هیچ بازیگر خانمی استفاده نشده است و تمامی بازیگران این فیلم مرد هستند. این نکته یکی از عجیبترین نکات فیلم سفیر است که حدود 4 دهه پیش ساخته شده است.
ساختن فیلم زندگینامهای از پیامبری که در سرتاسر دنیا شناخته میشود و عملا 2 میلیارد نفر پیرو دین او هستند، کار سادهای نبود. کاری که تنها به دست کارگردانی مثل مجید مجیدی ممکن شد. برای ساخت این فیلم، سالهای زیادی صرف شد و در نهایت شاهد عنوانی با نام محمد رسولالله در سال 1394 بودیم. این فیلم مدت زمانی برابر با 3 ساعت داشت و روایت آن بهطور کلی شامل 3 واقعه مهم تاریخی در پیش و هنگام زندگی پیامبر اسلام میشود. سازندگان این اثر آنقدری برای ساخت این فیلم حساسیت داشتند که حتی برای هریک از بازیگران آن صداپیشهای را استخدام کردند تا همهچیز در بهترین شکل خود باشد.
داستان این فیلم قسمتهای مهمی را در دوران شکلگیری دین اسلام به تصویر میکشد. حتی در قسمتهایی از این فیلم، شاهد رویداد اصحاب فیل و حمله دسته پرندگان به سپاه ابرهه هستیم. همچنین این فیلم بخشهایی از دوران تحریم اقتصادی مسلمانان را هم به تصویر میکشد و شاهد پرشهای زمانی بین اتفاقات مهم آن دوره هستیم. سازندگان فیلم محمد رسولالله سعی داشتهاند تا در این فیلم به بسیاری از سوالات مخاطبان و افرادی که به این برهه تاریخ علاقهمند هستند پاسخ بدهند و اتفاقا در این کار نیز موفق بودهاند.
این فیلم یکی از بزرگترین پروژههای سینمایی ایران بوده و عملا با بودجه 63 میلیارد تومانیاش، پرهزینهترین فیلم تاریخی مذهبی ایرانی محسوب میشود و اگر بخواهیم با رتبه دوم فهرست پرهزینهترین فیلمهای تاریخ ایران مقایسه کنیم، محمد رسولالله عملا بودجه 3 برابری را در مقایسه با آن فیلم در اختیار دارد. بخش زیادی از هزینهای که برای تولید این فیلم شد، به ساخت شهرک سینمایی و محیطهای اصلی جهت فیلمبرداری اختصاص یافت. جالب است که بدانید علیرغم تحسینهایی که از سازندگان این اثر در داخل کشور شد، کشورهایی نظیر عربستان به مخالفتهایی علیه این فیلم برخاستند و به انتقاد از رخدادهای درون فیلم پرداختند.
تا بدینجای مقاله، عنوانهایی را نام بردیم که حس و حالی یکسان را برای مخاطب به ارمغان میآوردند. اما فیلم دل شکسته تجربهای متفاوت است که در میان فیلمهای مذهبی عاشقانه ایرانی قرار دارد. با وجود اینکه دل شکسته هم همانند سایر این فیلمها یک اثر مذهبی محسوب میشود، اما روایت آن محیط جداگانهای را هدف میگیرد. دل شکسته داستانی با درون مایه اعتقادات است که اتفاقات آن، مربوط این دورهایست که ما در آن زندگی میکنیم.
در داستان این فیلم مذهبی ایرانی، امیرعلی پسر جوانیست که در یک خانواده متدین متولد شده است. خانواده او اهمیت بسیار بالایی برای مسائل اعتقادی قائل هستند، اما علاقهمند شدن امیرعلی به همدانشگاهی خودش که اتفاقا خانوادهای غیرمذهبی دارد، چالشهایی را برای خانوادهاش ایجاد میکند. این دو در دانشگاه با یکدیگر همکلاسی هستند و بنا به تشخیص استادشان باید پایاننامههای خودشان را به همدیگر بدهند و این آغاز آشنایی و وابستگی بین امیرعلی و نفس است. اما همانطور که گفته شد، مشکل اصلی خانوادههای این دو فرد هستند و از آنجایی که تفاوتهای بسیاری از لحاظ فکری نسبت به یکدیگر دارند، این مسئله بیشتر از قبل دچار پیچش میشود.
فیلم دلشکسته اثری 110 دقیقهایست که در میان بازیگران خودش نام مرحوم خسرو شکیبایی را دارد. این فیلم در مجموع توانست با بازخورد مالی برابر با 131 میلیون تومان را به سازندگانش برگرداند، که طبیعتا نسبت به سال 87، راضی کننده نبوده است.
دل شکسته را میتوان تنها اثر منتشر شده علی روئین تن دانست که وی در آن بر روی صندلی کارگردانی نشسته است. این کارگردان در طول زندگی هنری خودش فیلمهای متفاوتی را بازیگری، تهیهکنندگی و نویسندگی کرده است، اما دل شکسته و زمهریر تنها آثار با امضای کارگردانی روئین تن بودند که مورد دوم بنا به مخالفتهایی که حول این فیلم شکل گرفت، هرگز پخش و اکران نشد.
فیلم راه طی شده همانند چندین فیلم دیگر در این مقاله، در خصوص وقایع عاشورا است. اما اینبار قرار نیست تا فیلم به دورانهای قدیم رفته و در سال 61 هجری این داستان را برای ما روایت کند. در حقیقت قصه این فیلم در مورد مراسم تعزیه است. یک تیم فرانسوی درنظر دارد تا برای مراسم سالانه خود که آوینیون نامیده میشود، از اتفاقات و روند ساخت مراسم تعزیه تصویربرداری کرده و در این مراسم به نمایش بگذارند. جشنواره آوینیون نهتنها بزرگترین جشنواره در کشور فرانسه محسوب میشود، بلکه حتی در جهان نیز بسیار شناخته شده است و این تیم برنامه دارد تا با فیلمبرداری و ساخت مستند از یکی از مراسمهای تعزیه، محتوایی را برای این جشنواره آماده سازد.
طبیعتا چنین اتفاقی به مذاق خیلی از افراد خوش نمیآید و از آنجایی که نمیتوانند به این تیم خارجی اعتماد کنند، تنشها و مشکلاتی به همراه دارند. راه طی شده از جمله مثالهای دلنشین و جذاب در میان فیلمهای مذهبی ایرانی است. با این حال سال ساخت، تبلیغات و دلایل بسیار دیگر، باعث شدهاند تا این فیلم آنطور که باید و شاید دیده نشود و حتی آن افرادی که علاقه زیادی به دیدن یک فیلم سینمایی مذهبی ایرانی دارند نیز با این اثر آشنایی نداشته باشند.
راه طی شده در سال 1384 منتشر شد و با اینکه فیلم نسبتا ناشناختهای محسوب میشود، اما فهرستی بزرگ از بازیگران مطرح را درون خودش دارد. سیروس گرجستانی، پژمان بازغی، شقایق فراهانی، امیر آقایی و سیاوش طهمورث بازیگران مطرح و شناخته شدهای هستند که در فیلم سینمایی مذهبی راه طی شده به ایفای نقش پرداختهاند.
با وجود اینکه عباس رافعی، سازنده این فیلم، در اکثر فیلمهای خودش وظیفه کارگردانی و نویسندگی را برعهده داشته است، اما در فیلم راه طی شده، ما اینبار داستانی را میبینیم که ساخته و پرداخته ذهن فرهاد توحیدی است. فیلم راه طی شده محصول موسسه فیلمنگاران میباشد که آثار دیگری را از جمله تولدی دیگر و جنایت و مکافات را نیز ساخته است.
همچون فیلم محمد رسولالله(ص)، فیلم رستاخیز از همان ابتدا با هدف اکران بینالمللی و پخش در سینماهای خارجی ساخته شد. این فیلم، تیم قدرتمندی از بازیگران ایرانی را برای ایفای نقش بازیگران خودش دارد و حتی در میان تهیهکنندگان و سازندگان آن اسامی خارجی نیز به چشم میخورد. بازیگرانی چون پوریا پورسرخ، حسن پورشیرازی، مهتاب کرامتی، فرهاد قائمیان، بهنام تشکر و لیلا بلوکات در فیلم رستاخیز به ایفای نقش پرداختهاند. همچنین رستاخیز پس از تولید به زبانهای مختلفی از جمله عربی، ایتالیایی و فرانسوی دوبله شد و در کشورهای مربوطه با این زبانها به نمایش درآمد.
داستان فیلم رستاخیز در مورد پیکی است که از طرف یزید ابن معاویه موظف شده تا نامهای را به مدینه ببرد. در واقع پس از مرگ معاویه به وسیله بیماری، پسرش یزید جانشین او شده و حال که میداند حسین ابن علی (ع) با خلیفه شدن او مخالف است، دستور کشتن او را در قالب نامهای به پیک خود میدهد که به فرماندار مدینه برساند. پیک در ابتدا فکر میکند که این نامه تنها برای بیعت ستاندن از امام حسین است، اما در ادامه پی میبرد که داستان از چه قرار است و به همین دلیل دچار تردید میشود.
پیش از این گفته شد که فیلم رستاخیز در کشورهای مختلفی اکران و پخش شد. اما نکته مهم این است که سازندگان نام این عنوان را در کشورهای غربی به "حسین آنکه گفت نه" و در کشورهای عربی به "قربان" تغییر دادند و با اسامی متفاوتی آن را اکران کردند. فیلم رستاخیز مدت کوتاهی پس از اکران شدن مورد انتقاد از سوی علمای دینی قرار گرفت و اکران آن موقتا به علت نشان دادن چهره برخی شخصیتهای دینی متوقف شد. در نهایت نسخه 130 دقیقهای این فیلم جایگزین 160 دقیقهای آن شد و علاوه بر بازخوردهای مثبت، افتخارات زیادی را هم کسب کرد.
شاید از بودن فیلم مارمولک در این فهرست تعجب کرده باشید و شاید هم عناوین بهتری را بهجای این اثر در ذهن داشته باشید. اما نمیتوانید این مسئله را رد کنید که مارمولک فارغ از سبک طنز و کمدی خودش، یک اثر فیلم مذهبی ایرانی با زیرمتن خیلی قوی است که حتی میتواند تلنگرهای زیادی را به مخاطبان خودش وارد کند. درست است که مارمولک کلیتی خندهدار دارد و آثار مذهبی در اکثر مواقع شکل و کلیت جدی خودشان را حفظ میکنند، اما آیا میتوانید این نکته را رد کنید که مارمولک حتی در نشان دادن مضامین مذهبی خودش به افراد غیر مذهبی نیز موفق بوده است؟
مارمولک اثری بینظیر از کمال تبریزی با بازی مثال زدنی بازیگرانی چون پرویز پرستویی، رعنا آزادیور و مهران رجبی است. در فیلم مارمولک ما دزد و لات سابقهداری به نام رضا را میبینیم که همه او را با نام رضا مارمولک صدا میزنند. رضا در طی اتفاقاتی مجروح میشود و زمانی که در بیمارستان قرار دارد، لباس یک روحانی را میپوشد و از آنجا فرار میکند. دست سرنوشت رضا را به روستایی میکشاند و مردم آن روستا او را به عنوان روحانی خود قبول میکنند و شخصی که تا این لحظه در زمره جنایتکاران قرار داشت، حال مجبور است تا نقش یک روحانی را در این روستای مرزی، بازی کند. این فیلم در نهایت توانست تا مبلغی برابر با 1.5 میلیارد تومان را در سال 1382 کسب کند.
اما جالب است بدانید که مارمولک فیلمی نیست که به راحتی توانسته باشد تا مجوز اکران گرفته و در مقابل دیدگان مخاطبان قرار بگیرد. در حقیقت این فیلم در مسیر پخش خودش ما مخالفتهای بسیاری روبهرو شد. ساخت فیلمی با موضوع دزدی که پوشش روحانی را بر تن میکند، تبعا مخالف دیدگاههای آن زمان بوده و این اثر ایرادات خیلی زیادی را تا به حال دریافت کرده است. مارمولک سالهای طولانی را طی کرد تا اینکه بالاخره توانست راه خودش را به صدا و سیما باز کند و در آنجا پخش شود، چرا که بسیاری حتی با نام این فیلم نیز مخالف بودند و اجازه پخش از شبکههای تلویزیونی را به این فیلم نمیدادند.
به عنوان آخرین گزینه از فهرست بهترین فیلمهای مذهبی ایرانی، ما اثری را داریم که عنوان آن به خاطر هانیه است. فیلم به خاطر هانیه یک فیلم مذهبی ایرانی و با حسوحال آثار دینی است، اما در این فیلم، روایت ما نه در مورد اتفاقات روز عاشورا و نه در مورد یک خانواده سوگوار به خاطر فرزند شهیدشان است. به خاطر هانیه داستان یک تعهد است. تعهدی که به خاطر نیت شکل گرفته و در راس داستان به خاطر هانیه، پسر جوانی وجود دارد که به خاطر تعهدی که دارد، سختیهای زیادی را تحمل میکند و از همه آنها عبور میکند.
ناخدا علو در شهر خودش مرد بزرگ و شناخته شدهای است و تقریبا تمامی شهر او را میشناسند و برای او احترام قائل هستند. در ابتدای داستان ناخدا علو به همراه دستهای از صیادان شهر راهی دریا میشوند. اما همه افراد به جز ناخدا در این دریا غرق میشوند. مردم این شهر به خاطر این اتفاق به ناخدا و خانوادهاش حمله میکنند و در طی این اتفاق، دختر کوچک ناخدا فلج میشود. پس از این اتفاق و رفتن به یک شهر دیگر، ناخدا نذر میکند تا برای شفای دخترش در شب عاشورا تا صبح به دمامزنی مشغول شود. اما از بخت بد ناخدا، او پیش از رسیدن شب عاشورا فوت میکند. پسر ناخدا که بشیرو نام دارد، نیت میکند که نذر پدرش را انجام دهد و در همین مسیر مشکلات زیادی را تجربه میکند.
به خاطر هانیه ساخته کیومرث پوراحمد محسوب میشود که در آن وظایف نویسندگی و کارگردانی را برعهده گرفته است. این فیلم در سال 1373 ساخته شده و بازیگرانی چون مهوش افشارپناه، عباس عالیزاده، علی قربانی، و مهدی فقیه در آن نقش آفرینی میکنند. مدت زمان این اثر چیزی در حدود 77 دقیقه میباشد.
ساخت و تولید این فیلم نکات جالبی را به همراه خودش دارد. سازندگان این فیلم برای ساختن آن، حساسیتهای زیادی را در زمان تولید آن به خرج دادند. به عنوان مثال این حساسیت وجود داشت که بازیگران این فیلم را دقیقا از هنرپیشهها و یا مردم این شهر انتخاب کنند. بازیگر شخصیت بشیرو در واقع از بین 25 کودک و نوجوان منطقه بوشهر انتخاب شد و جالب است که بدانید تولیدکنندگان این فیلم تاکید داشتند تا به خاطر هانیه در فصل تابستان فیلمبرداری شود.
فیلم مریم مقدس به کارگردانی شهریار بحرانی، یکی از ماندگارترین آثار سینمای مذهبی ایران است که با نگاهی وفادار به متون قرآنی، زندگی پرفراز و نشیب حضرت مریم (س) را به تصویر میکشد. این اثر در سال ۱۳۸۰ روی پرده رفت و نسخهی سریالی آن نیز بعدها از تلویزیون پخش شد؛ تجربهای سینمایی که با استقبال گستردهی مخاطبان و منتقدان همراه بود.
روایت از شانزده سال پیش از میلاد مسیح آغاز میشود؛ زمانی که مردم در انتظار منجی هستند. حنّا، همسر عمران، نذر میکند فرزندش را وقف خدمت در معبد کند. اما فرزند، برخلاف انتظار، دختر است و نامش مریم. حضور یک دختر در معبد تا آن زمان سابقه نداشت، و همین آغازگر جدالی است میان سنتگرایی کاهنان یهودی و حمایت پیامبرانهی حضرت زکریا (ع)، که سرپرستی مریم را بر عهده میگیرد.
فیلم با نگاهی لطیف و معنوی، رشد روحی مریم، دریافت الهامات الهی، و کرامتهای او را نشان میدهد تا میرسد به نقطهی اوج: بارداری معجزهآسا و تحمل تهمتهایی که از سوی جامعه به او زده میشود. این رنجها اما با سخن گفتن نوزاد در گهواره، و دفاع عیسی (ع) از پاکدامنی مادرش، به روشنی و آرامش ختم میشود.
بازی درخشان شبنم قلیخانی در نقش حضرت مریم، همراه با حضور چهرههایی چون پرویز پورحسینی، محمد کاسبی و رویا تیموریان، در کنار موسیقی روحنواز مجید انتظامی، از مریم مقدس یک اثر شاخص و ماندگار در سینمای دینی ایران ساخته است.
فیلم موسی کلیمالله: به وقت طلوع به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا، یکی از تازهترین و جاهطلبانهترین پروژههای مذهبی سینمای ایران است؛ اثری که بر اساس نسخهای بلند از یک سریال تلویزیونی با همین نام ساخته شده و برای نخستین بار در جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۳ به نمایش درآمد. حضور آن در جشنواره با واکنشهای پررنگ و بحثبرانگیزی همراه شد، و از همان ابتدا مشخص بود که با اثری متفاوت در ژانر دینی مواجه هستیم.
داستان، بر محور سالهای نخست زندگی حضرت موسی (ع) شکل گرفته؛ زمانی که فرعون مصر در خوابی هشداردهنده از سقوط قدرت خود به دست نوزادی از قوم بنیاسرائیل میهراسد. در پی این رؤیای شوم و تعبیر کاهنان، فرمان قتل نوزادان پسر صادر میشود. در دل این فضای سرکوب و وحشت، یوکابد (با بازی مریلا زارعی) با الهامی الهی، نوزادش را در سبدی میگذارد و او را به رود نیل میسپارد. روایتی پرکشش و احساسی، مسیر این سبد را دنبال میکند—از دل موجهای نیل تا دستان آسیه، همسر فرعون. این آغاز، نقطهی تلاقی ایمان مادرانه با قدرت مطلق خداوند است؛ در برابر استبدادی که ظاهراً هیچچیز جلودارش نیست.
حاتمیکیا در این اثر با بهرهگیری از تکنولوژی تولید مجازی (Virtual Production)، فضایی بصری خلق کرده که در سینمای ایران کمسابقه است. عظمت مصر باستان، کاخهای فرعونی و لوکیشنهای رود نیل، همه با ظرافتی دیجیتال بازآفرینی شدهاند؛ حرکتی جاهطلبانه که فرم و محتوا را در یک مسیر همسو قرار داده است.
فیلمنامهی اولیه توسط مرحوم فرجالله سلحشور نوشته شده بود؛ و حاتمیکیا با بازنویسی آن، مسیر قصه را به زبان سینمای خود نزدیکتر کرده است. بازی علیرضا کمالی و مریلا زارعی در نقش پدر و مادر حضرت موسی، ترکیب تازهای را در قابهای پراحساس فیلم رقم زدهاند.
موسی کلیمالله: به وقت طلوع، نه فقط روایتی دینی، که بازتابی از پرسشی همیشگی است: در برابر ظلم و تاریکی، ایمان چگونه طلوع میکند؟ این فیلم، تنها آغازیست برای سفری بزرگتر در زندگی پیامبری که قرار است رود را بشکافد، کوه را بخواند و قومی را از بند نجات دهد.
سخن پایانیبه پایان مقاله معرفی بهترین فیلمهای مذهبی ایرانی رسیدیم و با آثار درخشان کشور خودمان در ژانر معنوی آشنا شدیم. برخی از این فیلمها بدون شک برای افراد دهه 60 و 70 خاطرهانگیز هستند و تجربه دیدن آنها بر روی تلویزیونهای قدیمی، در سالهای بسیار دور و همراه با خانواده، خاطرات بینظیر و خوشحال کنندهای را رقم زده است. فیلمهای مذهبی آثاری هستند که شور و شوقی متفاوت را در مخاطب به جریان میاندازند و اگر واقعا به تماشای این آثار نشسته باشید، خودتان به بهترین شکل این شور و شوق را تجربه کردهاید. منتظر بازخوردهای شما هستیم و به ما بگویید که چه وقایع تاریخی هستند که هنوز درباره آنها اثری ساخته نشده است و میتوان با داشتن نگاهی به گذشته، یک اثر مهم، دیدنی و آموختی را در دنیا سینما خلق کرد.
