خداحافظی رسمی میشائل هانکه در ۸۵ سالگی؛ پایان دوران کارگردان «Amour»

میشائل هانکه، فیلم‌ساز مؤلف و کارگردان برجسته اتریشی که با خلق آثار تکان‌دهنده و فلسفی، تعریفی جدید از سینمای مدرن ارائه داده بود، در ۸۵ سالگی به‌طور رسمی از دنیای حرفه‌ای فیلم‌سازی خداحافظی کرد. این کارگردان صاحب‌سبک که دو بار برنده نخل طلای کن شده، با ساخت آثار ماندگاری نظیر «عشق» (Amour) و «روبان سفید» (The White Ribbon)، تأثیری عمیق بر جریان سینمای هنری جهان بر جای گذاشت. خبر بازنشستگی او که اکنون توسط شاگرد نزدیکش، مارکوس شلاینزر، تأیید شده است، پایان دوره‌ای درخشان را رقم می‌زند؛ دوره‌ای که در آن هانکه با وسواس هنری خاص خود، محدودیت‌های اخلاقی و روانی بشر را به چالش کشید و اکنون، با الهام از الگوی خود، رابرت برسون، پس از تکمیل کارنامه ۱۰ فیلمی خود، در آرامش کامل با صندلی کارگردانی وداع می‌کند.

خداحافظی با الگوبرداری از رابرت برسون

مارکوس شلاینزر، کارگردان فیلم «رز» (Rose) و از نزدیکان هانکه، در گفتگوهای اخیر خود با تأیید این خبر گفت که استاد پیشین او، اکنون در سن ۸۵ سالگی در آرامش و شادی کامل به سر می‌برد. به گفته شلاینزر، هانکه همواره رابرت برسون را الگوی مسیر هنری خود می‌دانست.

همان‌طور که برسون در زمان اوج، فیلم‌سازی را کنار گذاشت، هانکه نیز پس از ساخت ۱۰ فیلم بلند داستانی، به این نتیجه رسید که آنچه باید می‌گفته را بیان کرده است. این بازنشستگی داوطلبانه، پایانی هوشمندانه بر مسیر کاری فیلم‌سازی است که هیچ‌گاه تن به قواعد تجاری سینما نداد.

نگاه منتقدانه و حضور نادر

هانکه که در سال‌های اخیر از صحنه فیلم‌سازی فاصله گرفته بود، به‌تازگی در مراسم اکران فیلم جدید شاگردش، مارکوس شلاینزر، در اتریش حاضر شد. حضور او در این مراسم، توجه بسیاری از اهالی هنر را جلب کرد؛ چرا که او پس از تماشای اثر، آن را یک شاهکار واقعی توصیف کرد.

شلاینزر با اشاره به معیارهای بسیار سخت‌گیرانه هانکه تأکید کرد که او به‌سادگی لب به تمجید از آثار دیگران نمی‌گشاید. این ستایش صریح، برای شلاینزر ارزش هنری بسیار بالایی داشت و نشان‌دهنده این بود که هانکه، علی‌رغم بازنشستگی، همچنان نگاه تیزبین خود را حفظ کرده است.

میراثی که در سکوت ثبت شد

آخرین اثر بلند میشائل هانکه، فیلم «پایان خوش» (Happy End) بود که در سال ۲۰۱۷ اکران شد و واکنش‌های متفاوتی را میان منتقدان برانگیخت. او پیش‌تر قصد داشت مینی‌سریال بلند «کتاب کلوین» را بسازد که به دلیل محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا و دشواری‌های تولید، نیمه‌کاره ماند.

با بسته‌شدن پرونده حرفه‌ای هانکه، سینمای جهان یکی از بزرگ‌ترین تحلیل‌گران تاریکی‌های وجودی انسان را از دست می‌دهد. میراث او در ۱۰ فیلم بلند داستانی‌اش نهفته است که هر یک، آینه‌ای صریح و بی‌پرده در برابر جوامع مدرن بودند.