حفظ اصالت هنری؛ خط قرمز دختر حسین عرفانی و شهلا ناظریان در برابر هوش مصنوعی

مهسا عرفانی، دوبلور شناخته‌شده و فرزند زنده‌یادان حسین عرفانی و شهلا ناظریان، با انتشار یادداشتی احساسی و صریح، نسبت به استفاده از هوش مصنوعی برای تقلید صدای والدینش واکنش نشان داد. او با تأکید بر اینکه «تقلید صدا به معنای بازآفرینی هنرمند نیست»، از عموم و تولیدکنندگان محتوا خواست به میراث صوتی و حریم هنری این دو پیشکسوت دوبله احترام بگذارند و از جایگزین کردن نسخه‌های مصنوعی به جای خاطرات اصیل خودداری کنند.

جدال میان الگوریتم و روح هنری

مهسا عرفانی در یادداشت خود به تفاوت بنیادین میان «شبیه‌سازی فنی» و «خلق هنری» اشاره کرده است. او معتقد است هوش مصنوعی اگرچه قادر است رنگ صدا، آهنگ کلمات و حتی لرزش‌های خاص یک صدا را تقلید کند، اما هرگز نمی‌تواند آن «جانِ‌مایه» و تجربه‌ای که پشت هر واژه نهفته است را بازسازی نماید. به عقیده او، هنر پدر و مادرش حاصل سال‌ها زندگی، رنج، عشق و تجربه بوده که در وجودشان ریشه داشت؛ چیزی که در داده‌های دیجیتال و الگوریتم‌های هوش مصنوعی جایی ندارد.

میراثی که نباید با شبیه‌سازی خدشه‌دار شود

در این بخش می‌توان به نگاه متفاوت مهسا عرفانی به جایگاه هنری والدینش اشاره کرد. از دیدگاه او، حسین عرفانی و شهلا ناظریان تنها دو گوینده نبودند، بلکه هر یک امضای هنری خاص خود را در حافظه جمعی ایرانیان ثبت کرده‌اند:

• حسین عرفانی: او تنها دیالوگ‌گو نبود؛ با هر ارتعاش صدا، شخصیت‌ها را زنده می‌کرد و آن‌ها را به بخشی از خاطرات مخاطبان تبدیل می‌کرد.

• شهلا ناظریان: او با تمام وجودش نقش‌ها را زندگی می‌کرد. از خشم و اندوه گرفته تا ترس و لرزش‌های صدایش، چنان با حقیقت پیوند خورده بود که مرز میان بازی و واقعیت را کمرنگ می‌کرد.

عرفانی تأکید می‌کند که این هنرمندان بخشی از حافظه هنری سرزمین ایران هستند و نباید اجازه داد با ابزارهای مصنوعی، خاطرات اصیل آن‌ها در ذهن مردم با نسخه‌های غیراصیل جایگزین شود.

احترامی که یک تعهد است، نه انتخاب

مهسا عرفانی در پایان یادداشت خود، موضع خود را به عنوان فرزند و وارث هنری آن‌ها به شکلی قاطع اعلام کرد. او با بیان اینکه این مخالفت به معنای ضدیت با پیشرفت تکنولوژی نیست، تصریح کرد که استفاده از هوش مصنوعی برای شبیه‌سازی صدای والدینش بدون رضایت او صورت گرفته و او چنین اقدامی را برنمی‌تابد. عرفانی در پایان با ادای احترام به پدر و مادرش، متعهد شد که حافظِ اصالتِ صداهای آن‌ها باقی بماند تا همان‌طور که بودند، در یادها زنده بمانند؛ صدایی واقعی، انسانی و تکرارنشدنی.