نگاه اسماعیل خلج به نمایشنامه‌های بهرام بیضایی: هنر در کشف معنا نه در انتقال ساده آن

مراسم شب‌چراغ اولین اجرای نمایش «میراث»، نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی غلامرضا عربی، با حضور اساتید و فعالان تئاتر ایران برگزار شد. این نشست که با هدف بازخوانی و بزرگداشت میراث ماندگار بیضایی ترتیب دیده بود، به عرصه‌ای برای گفتگو درباره ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد نگارش نمایشی این استاد بزرگ تبدیل شد.

رمز هنر ایرانی: کشف معنا از دل استعاره

اسماعیل خلج، هنرمند پیشکسوت، در این مراسم با تمرکز بر ساختار درونی آثار بهرام بیضایی، از قدرت عناصر ادبی در نمایشنامه‌های او سخن گفت. وی با اشاره به اینکه آثار بیضایی با بهره‌گیری از تشبیه، استعاره و تداعی معانی از یک غنای معنایی فراتر می‌روند، تأکید کرد که این ویژگی، تماشاگر را از یک ناظر منفعل به یک جستجوگر فعال تبدیل می‌کند. به گفته خلج، لذت تماشاگر از «کشف معنا» در لایه‌های متن، همان رمز و راز اصالت هنر ایرانی است که در نوشته‌های بیضایی به اوج خود می‌رسد.

تلاش برای هنر در شرایط بحرانی

غلامرضا عربی، کارگردان نمایش، در بخشی از سخنان خود به چالش‌های پیش روی تیم تولید اشاره کرد. وی خاطرنشان کرد که شرایط دشوار ناشی از تنش‌های محیطی و جنگی، مسیر تمرین و آماده‌سازی این اثر را بسیار سخت کرده است؛ اما انگیزه بزرگداشت زحمات بیضایی برای فرهنگ و ادب ایران، موتور محرک گروه برای ادامه مسیر بود. عربی با توصیف بیضایی به عنوان «ایرانی‌ترین ایرانیان»، این نمایش را ادای دینی کوچک اما صادقانه به جایگاه فرهنگی استاد بزرگ دانست.

تلاش گروهی در مسیر بزرگداشت

در پایان مراسم، داوری، تهیه‌کننده اثر، بر اهمیت کار گروهی و پشتکار هنرمندان تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه گروه نمایش در شرایطی نامساعد برای فعالیت‌های تئاتری تمرین کرده‌اند، از تلاش آن‌ها برای آماده‌سازی این اثر بزرگداشت‌آمیز قدردانی کرد. همچنین از نقش حمایتی مجموعه «سنگلج» در مراحل مختلف تولید این نمایش یاد شد.