فیلم‌های اکشن ایرانی مسیر متفاوتی نسبت به نمونه‌های هالیوودی دارند. در بسیاری از این آثار، هیجان به‌جای ابرقهرمان‌ها و بدلکاری‌های اغراق‌آمیز از عملیات امنیتی، میدان جنگ، تعقیب مجرمان، مأموریت‌های اطلاعاتی و موقعیت‌های بحرانی شکل می‌گیرد. به همین دلیل بهترین فیلم‌های اکشن ایرانی را می‌توان در چند شاخه متفاوت پیدا کرد؛ از اکشن جنگی و جاسوسی تا تریلرهای امنیتی، تعقیب‌وگریز شهری و حتی اکشن کمدی. در این فهرست، آثار صرفاً به دلیل جدید بودن انتخاب نشده‌اند؛ کیفیت کلی، اهمیت در سینمای ایران، میزان واقعی اکشن، بازیگران، کارگردانی و تنوع سبک نیز در رتبه‌بندی نقش داشته‌اند. نتیجه، مجموعه‌ای از فیلم‌های تازه‌تر و چند اثر مهم دهه ۱۳۹۰ است که هنوز معیارهای مناسبی برای اکشن ایرانی محسوب می‌شوند.
بهترین فیلم های اکشن ایرانی؛ ۱۰ فیلم مهیج برای تماشا
«روز صفر» یکی از مستقیم‌ترین نمونه‌های اکشن امنیتی در سینمای ایران است. فیلم به عملیات نیروهای اطلاعاتی برای شناسایی و دستگیری عبدالمالک ریگی می‌پردازد و داستان را از زاویه مأموری دنبال می‌کند که باید در شرایطی پیچیده و پرخطر، شبکه ارتباطی هدف را پیدا کند و عملیات را به نتیجه برساند.
امیر جدیدی نقش شخصیت اصلی را بازی می‌کند و ساعد سهیلی و تینو صالحی نیز در گروه بازیگران حضور دارند. سعید ملکان فیلم را کارگردانی کرده و فیلمنامه را همراه با بهرام توکلی نوشته است.
آنچه «روز صفر» را برای این فهرست مهم می‌کند، حضور واقعی مؤلفه‌های Action Thriller است؛ تعقیب، عملیات مخفی، جابه‌جایی میان چند کشور، موقعیت‌های پرتنش و تلاش برای دستگیری یک هدف امنیتی، بخش اصلی روایت را تشکیل می‌دهند.
فیلم در عین حال تلاش می‌کند از الگوی صرفاً انفجار و درگیری فاصله بگیرد و بخش مهمی از هیجان را از اطلاعات ناقص، تصمیم‌گیری سریع و خطر شکست عملیات بسازد. اگر دنبال فیلم اکشن ایرانی با فضای جاسوسی و امنیتی هستید، «روز صفر» یکی از بهترین نقاط شروع است.
«ماجرای نیمروز» بیش از آنکه اکشن متعارف باشد، یک تریلر امنیتی پرتنش است که هیجان خود را از عملیات اطلاعاتی و تعقیب یک شبکه زیرزمینی می‌گیرد. داستان در فضای سیاسی و امنیتی ابتدای دهه ۱۳۶۰ اتفاق می‌افتد و گروهی از نیروهای امنیتی تلاش می‌کنند اعضای یک سازمان مسلح را شناسایی و بازداشت کنند.
محمدحسین مهدویان با استفاده از فیلمبرداری نزدیک به مستند و دوربین روی دست، به بسیاری از صحنه‌ها حسی زنده و ناآرام داده است. جواد عزتی، مهرداد صدیقیان و مهدی پاکدل از بازیگران اصلی فیلم هستند و شخصیت‌های مختلف تیم امنیتی هر کدام زاویه‌ای متفاوت به عملیات دارند.
میزان اکشن فیلم فقط به تیراندازی محدود نمی‌شود. تعقیب افراد مظنون، شناسایی خانه‌های تیمی، مراقبت و تصمیم‌های لحظه‌ای، بخش زیادی از تعلیق را می‌سازند.
«ماجرای نیمروز» برای مخاطبی مناسب است که از اکشن امنیتی واقع‌گرایانه و روایت‌های تاریخی لذت می‌برد. این فیلم همچنین نقطه آغاز داستانی است که بعداً در «رد خون» ادامه پیدا می‌کند.
در میان فیلم‌های جنگی ایران، «تنگه ابوقریب» یکی از آثاری است که بیشترین نزدیکی را به یک War Action خالص دارد. فیلم نیروهای ایرانی را در روزهای پایانی جنگ ایران و عراق دنبال می‌کند؛ زمانی که گروهی محدود باید در موقعیتی استراتژیک مقابل حمله سنگین نیروهای عراقی مقاومت کنند.
بهرام توکلی نویسندگی و کارگردانی فیلم را برعهده دارد و جواد عزتی، امیر جدیدی و حمیدرضا آذرنگ از بازیگران اصلی هستند. یکی از ویژگی‌های مهم اثر این است که به‌جای تمرکز روی یک قهرمان شکست‌ناپذیر، آشفتگی و فشار میدان نبرد را از زاویه گروهی از نیروها نشان می‌دهد.
انفجارها، تیراندازی، جابه‌جایی نیروها و تلاش برای زنده ماندن بخش عمده‌ای از زمان فیلم را تشکیل می‌دهند، اما فضای اثر بیشتر فرسایشی است تا قهرمانانه.
همین رویکرد باعث می‌شود اکشن فیلم وزن فیزیکی و واقع‌گرایانه داشته باشد. برای مخاطبی که فیلم جنگی ایرانی با صحنه‌های نبرد گسترده و فضای پرتنش می‌خواهد، «تنگه ابوقریب» یکی از مهم‌ترین انتخاب‌های این فهرست است.
«به وقت شام» اکشن جنگی را از جغرافیای ایران خارج می‌کند و داستان خود را در سوریه و در فضای نبرد با داعش شکل می‌دهد. محور اصلی فیلم پدر و پسری خلبان هستند که مأموریت دارند یک هواپیمای حامل غیرنظامیان را از منطقه‌ای خطرناک خارج کنند.
بابک حمیدیان و هادی حجازی‌فر نقش‌های اصلی را بازی می‌کنند و ابراهیم حاتمی‌کیا نویسنده و کارگردان فیلم است. موقعیت داستانی به سازندگان اجازه داده از اکشن هوایی، درگیری زمینی، گروگان‌گیری و نبرد شهری در کنار هم استفاده کنند.
برخلاف بسیاری از فیلم‌های جنگی ایرانی که بیشتر روی فضای جبهه‌های جنگ ایران و عراق تمرکز دارند، «به وقت شام» از لوکیشن و نوع تهدید متفاوتی استفاده می‌کند. همین مسئله تنوع بصری بیشتری به صحنه‌های اکشن داده است.
در کنار سکانس‌های درگیری، رابطه پدر و پسر نیز ستون احساسی فیلم را شکل می‌دهد. اگر اکشن نظامی با مقیاس بزرگ‌تر، سلاح‌های سنگین و موقعیت‌های محاصره را ترجیح می‌دهید، «به وقت شام» یکی از پرتحرک‌ترین آثار ایرانی این حوزه است.
«رد خون» دنباله «ماجرای نیمروز» است، اما میدان عملیات را گسترده‌تر می‌کند. این بار داستان در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق و در بستر عملیات مرصاد شکل می‌گیرد؛ زمانی که نیروهای امنیتی و نظامی با یک عملیات گسترده سازمان مجاهدین خلق مواجه می‌شوند.
محمدحسین مهدویان دوباره کارگردانی را برعهده دارد و جواد عزتی، هادی حجازی‌فر و بهنوش طباطبایی در میان بازیگران اصلی هستند. فیلم نسبت به قسمت اول از فضای اتاق‌های عملیات و تعقیب شهری فاصله بیشتری می‌گیرد و سهم میدان نبرد و درگیری مستقیم در آن افزایش پیدا می‌کند.
این تغییر باعث شده «رد خون» از نظر اکشن فیزیکی به آثار جنگی نزدیک‌تر شود؛ در حالی که همچنان ساختار امنیتی و اطلاعاتی مجموعه را حفظ می‌کند.
موقعیت شخصیت‌ها نیز پیچیده‌تر شده و برخی روابط شخصی با تصمیم‌های عملیاتی گره می‌خورند. برای مخاطبی که از قسمت اول «ماجرای نیمروز» لذت برده اما اکشن میدانی بیشتری می‌خواهد، «رد خون» انتخاب طبیعی بعدی است.
«شمال از جنوب غربی» از تازه‌ترین گزینه‌های این فهرست است و اکشن تاریخی را با فضای امنیتی و Mystery ترکیب می‌کند. ماجرا در دوران جنگ ایران و عراق اتفاق می‌افتد؛ زمانی که نیروهای عراقی کامیونی پر از مواد منفجره را برای اجرای عملیات وارد ایران می‌کنند.
نیروهای امنیتی از ماجرا مطلع می‌شوند و کامیون را زیر نظر می‌گیرند، اما ناپدید شدن ناگهانی آن، عملیات را به یک مسابقه با زمان تبدیل می‌کند. تهدید روشن است: اگر کامیون قبل از نیروهای اطلاعاتی به هدف برسد، امکان وقوع یک فاجعه وجود دارد.
حمید زرگرنژاد فیلم را کارگردانی کرده و امیر آقایی، مصطفی زمانی، هومن حاجی‌عبدالهی، مهدی احمدی و بهناز جعفری از بازیگران آن هستند.
عنصر تعقیب در ساختار فیلم اهمیت زیادی دارد و همین موضوع آن را از بسیاری از آثار جنگی سنتی جدا می‌کند. اگر دنبال فیلم اکشن ایرانی جدیدی هستید که جنگ را از زاویه عملیات اطلاعاتی و جست‌وجوی یک تهدید پنهان روایت کند، این عنوان از گزینه‌های قابل‌توجه سال‌های اخیر است.
عنوان «بادیگارد» به‌خوبی نشان می‌دهد فیلم قرار است چه نوع اکشنی ارائه دهد. حیدر، با بازی پرویز پرستویی، محافظی باتجربه است که مسئولیت حفاظت از شخصیت‌های بلندپایه را برعهده دارد؛ اما اتفاق‌هایی در محیط کاری باعث می‌شود نسبت به مأموریت و تعریفی که از وظیفه دارد دچار تردید شود.
ابراهیم حاتمی‌کیا علاوه بر کارگردانی، فیلمنامه را نیز نوشته و مریلا زارعی و بابک حمیدیان از دیگر بازیگران مهم هستند.
بخش اکشن فیلم بر حفاظت شخصی، حملات ناگهانی، عملیات امنیتی و واکنش سریع شخصیت اصلی بنا شده است. بنابراین با وجود لایه‌های دراماتیک و سیاسی، حضور Bodyguard Action در ساختار داستان واقعی است و صرفاً یک برچسب فرعی محسوب نمی‌شود.
نقطه قوت اثر، قرار دادن یک شخصیت حرفه‌ای در موقعیت‌هایی است که فقط توانایی فیزیکی برای حل آن‌ها کافی نیست. حیدر باید میان وظیفه، وجدان و امنیت دیگران تصمیم بگیرد.
برای مخاطبانی که به تریلرهای حفاظتی و امنیتی علاقه دارند، «بادیگارد» همچنان یکی از نمونه‌های شناخته‌شده اکشن ایرانی است.
۸. قلب رقه (Heart of Raqqa)
«قلب رقه» مانند «به وقت شام» وارد فضای سوریه و داعش می‌شود، اما بیش از جنگ مستقیم، روی عملیات نفوذ و مأموریت امنیتی تمرکز دارد.
شخصیت مرکزی داستان، رضا، مأمور ایرانی حاضر در شهر رقه است که برای انجام مأموریت خود به شبکه داعش نزدیک شده و حتی جایگاهی در ساختار رسانه‌ای آن‌ها پیدا کرده است. او در کنار تلاش برای پیدا کردن یک اسیر دارای اطلاعات مهم، با گذشته شخصی خود نیز روبه‌رو می‌شود.
خیرالله تقیانی‌پور نویسندگی و کارگردانی فیلم را برعهده دارد و شهرام حقیقت‌دوست، فرهاد قائمیان و هدایت هاشمی در گروه بازیگران حضور دارند.
فضای دشمن، نفوذ مخفی، احتمال لو رفتن هویت و مأموریت نجات، «قلب رقه» را به Spy Action نزدیک می‌کند. اکشن فیلم فقط نبرد نظامی نیست؛ بخش قابل‌توجهی از هیجان از حرکت شخصیت اصلی در محیطی شکل می‌گیرد که تقریباً همه اطرافیان می‌توانند تهدید باشند.
اگر فیلم‌های امنیتی با مأمور مخفی و عملیات در خاک دشمن را ترجیح می‌دهید، این عنوان از نمونه‌های تازه‌تر سینمای اکشن ایران است.
۹. نگار (Negar)
«نگار» از آن فیلم‌هایی است که اکشن ایرانی را از جنگ و عملیات امنیتی جدا می‌کند و وارد فضای معمایی و جنایی شهری می‌شود. شخصیت اصلی بعد از مرگ پدرش با روایتی رسمی مواجه می‌شود که آن را خودکشی معرفی می‌کند، اما او به این نتیجه قانع نیست و تصمیم می‌گیرد خودش حقیقت را پیدا کند.
نگار جواهریان نقش اصلی را بازی می‌کند و محمدرضا فروتن، علیرضا شجاع‌نوری و مانی حقیقی نیز در فیلم حضور دارند. رامبد جوان کارگردان اثر است و فیلمنامه را احسان گودرزی نوشته است.
با پیشرفت تحقیقات نگار، داستان وارد مسیرهایی شامل تعقیب، درگیری، جرم و موقعیت‌های خطرناک می‌شود. به همین دلیل فیلم را می‌توان در مرز Mystery Thriller و Action Crime قرار داد.
در مقایسه با سایر انتخاب‌های این فهرست، «نگار» زن جوانی را در مرکز اکشن قرار می‌دهد و همین موضوع تنوع خوبی ایجاد می‌کند. اگر از فیلم‌های معمایی لذت می‌برید و می‌خواهید داستان هم‌زمان صحنه‌های اکشن و تعلیق داشته باشد، «نگار» انتخاب متفاوتی است.
برای آثار متمرکزتر بر جرم و پرونده‌های جنایی می‌توانید فهرست فیلم‌های جنایی ایرانی را نیز بررسی کنید.
۱۰. تمساح خونی (Bloody Crocodile)
«تمساح خونی» نماینده سبک متفاوتی از اکشن ایرانی است؛ فیلمی که به‌جای فضای جنگی و امنیتی، اکشن را با کمدی و ماجرای دو شخصیت گرفتار در موقعیت‌های خطرناک ترکیب می‌کند.
جواد عزتی نخستین تجربه کارگردانی سینمایی خود را با این فیلم رقم زده و خودش در کنار عباس جمشیدی‌فر و سعید آقاخانی بازی می‌کند. داستان بر شخصیت‌هایی متمرکز است که برای تغییر وضعیت زندگی خود وارد ریسک بزرگی می‌شوند و تصمیم‌هایشان آن‌ها را به دردسرهای پی‌درپی می‌اندازد.
تعقیب، فرار، درگیری و موقعیت‌های خلافکارانه در فیلم با طنز ترکیب شده‌اند و به همین دلیل فضای آن بسیار سبک‌تر از «روز صفر» یا «تنگه ابوقریب» است.
«تمساح خونی» مهم است چون نشان می‌دهد اکشن ایرانی لزوماً محدود به سینمای دفاع مقدس و آثار اطلاعاتی نیست. برای مخاطبی که فیلم مهیج اما سرگرم‌کننده‌تر می‌خواهد و با خشونت و فضای سنگین آثار جنگی ارتباط کمتری برقرار می‌کند، این فیلم انتخاب مناسبی است.
کدام فیلم اکشن ایرانی را ببینیم؟
اگر فقط یک فیلم برای شروع می‌خواهید، روز صفر انتخاب مناسبی است؛ چون مأموریت امنیتی، تعقیب، عملیات و تریلر جاسوسی را به‌صورت مستقیم در مرکز داستان قرار می‌دهد.
برای اکشن امنیتی تاریخی، «ماجرای نیمروز» را انتخاب کنید و اگر اکشن میدانی بیشتری می‌خواهید، بعد از آن «ماجرای نیمروز: رد خون» گزینه مناسب‌تری است.
طرفداران فیلم جنگی پرتحرک بهتر است سراغ «تنگه ابوقریب» بروند؛ «به وقت شام» نیز برای نبرد شهری و اکشن نظامی در مقیاس بزرگ‌تر مناسب است.
اگر دنبال فیلم اکشن ایرانی جدیدتر هستید، «شمال از جنوب غربی» و «قلب رقه» دو انتخاب مرتبط با فضای امنیتی و جاسوسی هستند.
«بادیگارد» برای علاقه‌مندان به عملیات حفاظت و تریلر امنیتی، «نگار» برای کسانی که اکشن را با Mystery و Crime می‌خواهند و «تمساح خونی» برای مخاطبانی که اکشن کمدی و سرگرم‌کننده را ترجیح می‌دهند مناسب‌تر است.
برای انتخاب‌های ایرانی خارج از این ژانر، فهرست فیلم‌های ایرانی گستره بیشتری دارد؛ همچنین فیلم‌های اکشن آثار این ژانر از کشورهای مختلف را پوشش می‌دهد.
