آیا درباره اینکه بهترین بازیگران زن ایرانی چه هنرپیشگانی هستید، کنجکاو هستید؟ خانمهای بازیگر نقش پررنگی در سینمای هر کشوری دارند. آنان نماینده زنان کشور خود هستند و با ایفای نقشهای خود هویت زنانه هر کشور را در دنیا به نمایش درمیآورند. اگر بازیکران زن نباشند، سینما ناقص میماند. زیرا آنها یکی از پایههای مهم سینما هستند. همانطور که جنسیت مونث مکمل جنسیت مذکر و برعکس است.
بازیکران زن ایرانی زیادی پس از سال 1357 در سینما و تلویزیون فعالیت کردند. برخی از آنها نتوانستند شهرت چندانی کسب کنند و رفته رفته کنار گذاشته شدند. اما برخی دیگر آنقدر مورد توجع قرار گرفتند که موفق به کسب مقامهای بینالمللی نیز شدند. در این مقاله پاراج تمرکز خود را بر روی معرفی بهترین بازیگران زن ایرانی میگذاریم.
در ادامه تمرکز خود را روی معرفی بهترین بازیگران خانم پس از انقلاب میگذاریم.
تاریخ تولد: 1286
تاریخ فوت: 10 دی 1373
آثار شاخص: سوته دلان، پریچهر، مادر، دلشدگان، هزار دستان
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن
بانوی شادروان رقیه چهره آزاد از سن 19 سالگی تئاتر را آغاز کرد و از جمله موسسان جامعه باربد و تئاتر نکیسا بود. وی اولین فیلم خود را در سال 1327 بازی کرد و شهرت او بیشتر برای فیلم مادر است. بانو چهرهآزاد در سن 81 سالگی برای ایفای گقش در این فیلم برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن شد. او از جمله بازیگران پیشگان زن ایرانی بود که تاثیر عمیقی بر دنیای بازیگری گذاشت.
[related-reference-1736754878642_t_بهترین بازیگران طنز مرد و زن ایرانی_u_https://paraj.ir/mag/Best-iranian-comedy-actors-and-actresses]
تاریخ تولد: 7 آبان 1340
آثار شاخص: ریحانه، مسافران، یکبار برای همیشه، همسر، روسریآبی، گیلانه
جوایز مشهور: 2 سیمرغ بلورین بهتدین بازیگر مکمل و دو سیمرغ بلورین بهتدین بازیگر نقش اول زن
فاطمه معتمد آریا جز فهرست بهترین بازیگر ایران زن است. وی حدودا از سال 1358 وارد دنیای بازیگری شد و از سال 1360 با عروسکگردانی رسما وارد این راه شد. خانم معتمدآریا جز رکوردداران سیمرغ بلورین است و در مجانع بینالمللی نیز خوش درخشیده است. این بازیگر نقش را زندگی میکند و در ایفای نقش کاراکترهای مختلف کاملا عملکردی بیپروا دارد.
تاریخ تولد: 13 دی 1366
تاریخ فوت: 4 آذر 1402
آثار شاخص: هامون، کیمیا، خانهای روی آب، خونبازی
جوایز مشهور: دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن
خانم فرهی از جمله هنرپیشگان پربار زن ایرانی بود که در ایفای نقشهای خود توانایی بسیار بالایی داشت. او برنده جایزه دختر شایسته ایرانی پیش از انقلاب بود و در سن 31 سالگی برای بازی در فیلم هامون به زندهیاد داریوش مهرجویی معرفی شد. همین فیلم برای او جایزه دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن را به ارمغان آورد. وی پس از این سه بار دیگر نامزد سیمرغ بلورین نیز شد.
تاریخ تولد: 4 مهر 1323
تاریخ فوت: 4 مهر 1394
آثار شاخص: پرنده کوچک خوشبختی، تمام وسوسههای زمین، از کرخه تا راین، مسافران، لژیون
جوایز مشهور: جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره سینما
بانو هما روستا در دانشکده هنرهای دراماتیک تحصیل کرد و در سال 1350 با دعوت مرحوم ساموئل خاچیکیان در فیلم دیوار شیشهای بازی کرد. او پس از انقلاب با کمک همسرش مرحوم حمید سمندریان به فعالیتهای تئاتری و البته تدریس بلزیگری مشغول بود. خانم روستا سه بار نامزد سیمرغ جشنواره فیلم فجر شد و یکی از مشهورتین نقشآفرینیهای وی مربوط به فیلم از کرخه تا راین بود.
تاریخ تولد: 29 آذر 1344
آثار شاخص: به نام پدر، فرزند خاک، اورکا
جوایز مشهور: 2 سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن
مهتاب نصیرپور جز معروف ترین زنان بازیگر ایرانی است که از سال 1365 در عرصه تئاتر فعالیت میکند او سپس در فیلم مسافران حاضر شد و قدرت بازیگری خود را به تصویر کشید. این بازیگر در ایفای نقشهای خود بسیار قدرتمند عمل میکند و تا کنون دوبار برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره فیلم فجر شده است. این هنرپیشه در سال 1402 تصمیم به خداحافظی از بازیگری گرفت.
[related-reference-1736754901272_t_بهترین بازیگران زن جوان ایرانی_u_https://paraj.ir/mag/Best-iranian-young-actresses]
تاریخ تولد: 30 خرداد 1347
آثار شاخص: سگکشی، مسافران
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر، سیمرغ بلورین بهترین چهرهپردازی
خانم مژده شمسایی جز زنان بازیگر ایران است که با ایفای نقشهای تاثیرگذار خود توانست در تاریخ سینمای ایزان نام خود را جاودانه کند. او همچنین چهرهپرداز مشهوری نیز به شمار میآید. اولین فعالیت وی در سینما به فیلم وقتی همه خوابیم اثر همسرش، بهرام بیضایی، برمیگردد. خانم شمسایی چنان در فیلم سگ کشی خوش درخشید که توانست سیمرغ بلورین بهترین بازیگر را در آن دریافت کند. وی اکنون در ایران ساکن نیست.
تاریخ تولد: 8 دی 1341
آثار شاخص: کافه ترانزیت، بادکنک سفید، شبی که ماه کامل شد
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول و نقش مکمل زن
فرشته صدرعرفایی از جمله بهترین بازیگران زن ایرانی به شمار میآید که از سال 1352 فعالیت خود را از تئاتر آغاز کرد و از سال 1365 جلوی دوربین ظاهر شد. فیلم کافه ترانزیت شاخصترین اثر این هنرپیشه است که در آن به حدی خوش درخشید که به شهرت مطلوبی رسید. خانم صدرعرفایی همسر مرحوم کامبوزیا پرتوی بود که از وی جدا شده بود.
تاریخ تولد: 1 شهریور 1333
آثار شاخص: زیر بامهای شهر، چهره، جنگجوی پیروز، ارتفاع پست، رسم عاشقکشی، واکنش پنجم، دعوت، هیولا
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن
بانو گوهر خیراندیش نیز در این فهرست باید باشند. ایشان فعالیت بازیگری خود را از تئاتر و قبل انقلاب شروع کردند تا اینکه پس از انقلاب رسما وارد دنیای بازیگری شدند. ایشان به سبب فعالیتهای تلویزیونی موفق خود جز لیست بهترین بازیگر زن تلویزیون ایران هستند. بانو گوهر چه در سینما، چه در تلویزیون، چه در یک اثر درام و چه کمدی بهترین خود را ارائه میدهند.
تاریخ تولد: 25 مهر 1349
آثار شاخص: زندگی خصوصی آقا و خانم میم، فرزند چهارم، ماجان، جاده قدیم، خاک سرخ
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن
بانو مهتاب کرامتی فرد بعدی این فهرست ایت. خانم کرامتی نخستین بار با سریال مردان آنجلس مورد توجه قرار گرفت. او سپس وارد سینما شد و در چندین نوبت توانست نامزد جوایز مهمی از جمله سیمرغ بلورین شود. خانم کرامتی با فیلم بیست برنده سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. نقشآفرینیهای این بازیگر بسیار هوشمندانه و قوی هستند. او در مجامع بینالمملی نیز حضور پیدا کرده است.
تاریخ تولد: 9 مهر 1351
آثار شاخص: لیلا، بیپولی، جدایی نادر از سیمین، رگ خواب
جوایز مشهور: 3 سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، 2 تندیس حافظ بهترین بازیگر نقش اول زن، خرس نقرهای بهترین بازیگر زن
خانم لیلا حاتمی بدون شک بهترین هنرپیشه زن ایرانی محسوب میشود که جز رکوردداران جوایز دریافت شده برای بازیگری است. او از کودکی توسط پدرش مرحوم علی حاتمی و مادرش زنده یاد زری خوشکام وارد عرصه هنر شد. خانم حاتمی تا کنون سه بار برنده سیمرغ بلورین شده است و برای فیلم برنده اسکار جدایی نادر از سیمین توانست جایزه خرس نقرهای جشنواره برلین را کسب کند.
تاریخ تولد: 19 آبان 1350
آثار شاخص: عروس، سارا، دیوانهای از قفس پرید، دو زن، واکنش پنجم
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن، دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فجر
نیکی کدیمی از جمله خانمهای بازیکر خاص اهل ایران است که اکنون کارگردانی را نیز دنبال میکند. این بازیگر زن تاثیر عمیقی بر روی سینمای دهه هفتاد و هشتاد سینمای ایران داشت. سبک بازیگری خانم کرینی خاص است و کاریزمای زیادی در شخصیت وی دیده میشود. او تا کنون یوبار برنده سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن شده و در مجامع بینالمللی افتخار آفریده است.
تاریخ تولد: 4 تیر 1351
آثار شاخص: قرمز، چهارشنبه سوری، بیهمه چیز، شوکران
جوایز مشهور: 2 سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن
هدیه تهرانی جز فهرست بهترین بازیگر خانم ایرانی به شمار میآید که در دهه هفتاد و هشتاد تاثیر زیادی روی سینما گذاشت. سبک بازیگری هدیه تهرانی بسیار خاص است و او توانایی بالایی در ایفای نقشهای مختلف دارد. خانم تهرانی نه تنها در مجامع داخلی بلکه در حوزههای بین المللی نیز افتخارات زیادی آفریده است.
تاریخ تولد: 25 فروردین 1353
آثار شاخص: سربازهای جمعه، شیار 143، زیر سقف دودی، مانکن
جوایز مشهور: 2 سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، یک سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن، یک تندیس حافظ
مریلا زارعی جز بهترین بازیگران زن ایرانی به شمار میآید که با نقشآفرینیهای تاثیرگذار خود شناخته میشود. او از سال 1374 وارد حوزه بازیکری شد و خیلی زود توانست به شهرت برسد. خانم زارعی چه در نقشهای مثبت و چه نقشهای خاوستری آنچنان قوی عمل میکنند که مخاطب تحت تاثیر قرار میگیرد.
تاریخ تولد: 22 دی 1362
آثار شاخص: من ترانه 15 سال دارم، فروشنده، شهرزاد
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین بازیگر زن از جشنواره فیلم لوکارنو
ترانه علیدوستی از دهه هشتاد وارد دنیای بازیگری شد. او در اولین فیلم سینمایی خود یعنی من ترانه 15 سال دارم، جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را دریافت کرد. خانم علیدوستی بارها در مجامع داخلی و بینالمللی خوش درخشیده است و جز چهرههدی سرشناس ایرانی حتی در خارج از کشور نیز محسوب میشود. او برایزایفای نقش شهرزاد در سریالی به همین نان نیز مشهور است.
تاریخ تولد: 8 شهریور 1364
آثار شاخص: ابد و یک روز، سرخپوست، سه کام حبس، ملاقات خصوصی، شهرزاد
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، دو تندیس حافظ بهترین بازیگر زن سینما
پریناز ایزدیار بازیگر جوان اهل ایران در آخرین عنوان این فهرست قرار میگیرد. او از دهه هشتاد وارد تلویزیون شد و با سریال زمانه به سهرت رسید. خانم ایزدیار سپس به سینما راه پیدا کرد و تا کنون یکبار نامزد و یکبار برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن شده است. از ماندگارترین نقشهای وی نقش شیرین در سریال شهرزاد است.
تاریخ تولد: ۲۵ مهر ۱۳۶۴
آثار شاخص: خونبازی، روز سوم، کوچه بینام، عرق سرد، عصبانی نیستم!، شبکه مخفی زنان
جوایز مشهور: دو سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، یک تندیس حافظ بهترین بازیگر زن سینما
وقتی حرف از باران کوثری میشود، نمیتوان یک تصویر ثابت از او در ذهن داشت. او بازیگری است که انگار شناسنامه سینمای اجتماعی ایران را در جیبش دارد. از همان نوجوانی که در فیلمهای مادرش (رخشان بنیاعتماد) میدیدیمش، معلوم بود که با یک استعداد ذاتی طرفیم؛ کسی که برای بازی کردن نقش بازی نمیکند، بلکه جلوی دوربین زندگی میکند.
جادوی باران در باورپذیری اوست. فرقی نمیکند نقش یک دختر معتاد دردمند در خونبازی باشد (که اولین سیمرغش را برایش آورد)، یا یک دختر عاشقپیشه و عصیانگر در کوچه بینام (دومین سیمرغ)، یا یک فوتبالیست جنگنده که برای حقش میجنگد در عرق سرد. او استاد نمایش احساسات خام و بدون فیلتر است. بغضهایش واقعی است، خندههایش از ته دل است و خشمی که در چشمانش میبینیم، مو را به تن آدم سیخ میکند.
باران کوثری در فیلمهایی مثل عصبانی نیستم! یا روز سوم نشان داد که چطور میتواند ترکیبی از شکنندگی و قدرت را همزمان به نمایش بگذارد. او نماینده دختران نسل خودش است؛ با تمام سردرگمیها، امیدها و جسارتهایشان. تماشای بازی او مثل خواندن یک رمان اجتماعی عمیق است که هر بار چیز جدیدی برای کشف کردن دارد. او فقط بازیگر نیست، راوی صادق قصههای ماست.
تاریخ تولد: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۶۲
آثار شاخص: هیس! دخترها فریاد نمیزنند، ویلاییها، شنای پروانه، بیرویا، یاغی
جوایز مشهور: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن
طناز طباطبایی بازیگری است که با هر فیلم، پوستاندازی میکند و ما را غافلگیر میکند. او استاد انتخاب نقشهای پیچیده و حرکت روی لبه تیغ است. اگر بخواهیم او را در یک کلمه خلاصه کنیم، آن کلمه جسارت است. او از خراب کردن تصویر زیبای همیشگیاش روی پرده هیچ ابایی ندارد و دقیقاً همین است که او را تا این حد تماشایی کرده است.
مسیر حرفهای او یک صعود پیوسته بوده است. از نقشهای درخشانش در مرهم و هیس! دخترها فریاد نمیزنند که نشان داد چقدر در نمایش آسیبهای روحی و درونی توانمند است، تا رسیدن به اوج پختگی. بازی او در ویلاییها در نقش یک زن دردمند اما صبور، و به خصوص شاهکارش در شنای پروانه (که سیمرغ مکمل را برایش به همراه داشت)، نشان داد که میتواند در کوتاهترین حضورها هم بدرخشد.
اما نقطه عطف کارنامه او شاید بیرویا باشد؛ جایی که او با یک بازی جنونآمیز و کنترلشده، مرز بین واقعیت و توهم را برای تماشاگر جابجا کرد و سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن را با شایستگی کامل به خانه برد. طناز طباطبایی امروز در جایگاهی ایستاده که حضورش در هر فیلمی، تضمین یک اجرای پرجزئیات، عمیق و فراموشنشدنی است. او یک وزنه تمامعیار برای سینمای ایران است.
تاریخ تولد: ۷ تیر ۱۳۶۳
آثار شاخص: شبی که ماه کامل شد، ابلق، باد در علفزار میپیچد، تی تی، مطرب، مبارک، گل یخ
جوایز مشهور: ۲ نامزدی و ۱ برد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر (برد برای شبی که ماه کامل شد)، برنده جشن حافظ برای مبارک، برنده جشنواره فیلم ایرانیان سانفرانسیسکو
الناز شاکردوست در ۷ تیر ۱۳۶۳ در تهران به دنیا آمد. او تحصیلات دانشگاهیاش را در رشته نمایش دنبال کرد و فعالیت هنریاش را از تئاتر آغاز نمود. در سال ۱۳۸۳ با بازی در فیلم گل یخ ساخته کیومرث پوراحمد اولین تجربه سینماییاش را کسب کرد و از همان ابتدا تواناییاش در خلق شخصیتهای متفاوت توجه منتقدان را جلب کرد.
شاکردوست بازیگری چندبُعدی است که هم در نقشهای رمانتیک و هم در نقشهای پیچیده و دراماتیک میدرخشد. سالها به عنوان یکی از بازیگران پولساز سینما شناخته شده و در فیلمهای متعددی از جمله عروس فراری، تو و من، مجنون لیلی و قاعده بازی مقابل دوربین رفت. اما اوج هنرنمایی او در فیلم شبی که ماه کامل شد رقم خورد؛ جایی که نقش فائزه را با چنان ظرافت و عمقی بازی کرد که تماشاگر را کاملاً در دل ماجرا فرو میبرد و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فجر را به نامش زد. بازی او در ابلق نیز نامزدی دیگری از همین جشنواره را برایش به ارمغان آورد.
تاریخ تولد: ۲۴ بهمن ۱۳۴۱
آثار شاخص: عروسی خوبان، بوی کافور عطر یاس، ماهیها عاشق میشوند، شهرزاد، خواب و بیدار، فصل پنجم، ساختمان ۸۵
جوایز مشهور: ۲ نامزدی و ۳ برد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر (برد برای عروسی خوبان، بوی کافور عطر یاس، ماهیها عاشق میشوند)، رکورددار تندیس حافظ بهترین بازیگر زن درام
رویا نونهالی در ۲۴ بهمن ۱۳۴۱ در تهران به دنیا آمد و اصالتاً اهل روستای تاکر از توابع شهرستان نور در استان مازندران است. او فارغالتحصیل رشته نقاشی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. نونهالی بازیگری را از صحنه تئاتر آغاز کرد و نخستین تجربهاش در تئاتر به سال ۱۳۶۲ بازمیگردد. پس از چند سال کار در تئاتر، در سال ۱۳۶۶ با فیلم یار در خانه و... به کارگردانی خسرو سینایی وارد سینما شد.
نونهالی بازیگری است که ذاتاً با نقشهای دراماتیک و پیچیده عجین است. یک سال پس از ورود به سینما، با بازی در فیلم عروسی خوبان اثر محسن مخملباف نخستین سیمرغ بلورین خود را به دست آورد و در تاریخ بازیگری ایران به اولین بازیگر زنی تبدیل شد که بلافاصله پس از ورود به سینما برنده سیمرغ شد. سالها بعد برای فیلم بوی کافور عطر یاس و سپس ماهیها عاشق میشوند دو سیمرغ بلورین دیگر را به کارنامهاش افزود. حضور ماندگارش در سریال شهرزاد و خواب و بیدار نیز او را به یکی از چهرههای محبوب تلویزیون ایران تبدیل کرده است.
تاریخ تولد: ۱۴ خرداد ۱۳۵۸
آثار شاخص: دهلیز، شبهای روشن، میوه ممنوعه، شمسالعماره، زخم کاری، گیسو، اینجا بدون من
جوایز مشهور: ۱ نامزدی و ۱ برد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر (برد برای دهلیز)، برنده تندیس بهترین بازیگر نقش اول زن جشن خانه سینما برای شبهای روشن
هانیه توسلی در ۱۴ خرداد ۱۳۵۸ در شهر همدان متولد شد. پدرش سرهنگ ژاندارمری بود. توسلی تحصیلاتش را در رشته نمایشنامهنویسی از دانشگاه آزاد تهران به پایان رساند. بازیگری را از ۱۶ سالگی با تئاتر در همدان آغاز کرد و در ۲۰ سالگی با قبولی در دانشگاه به تهران آمد.
توسلی بازیگری است که با خویشتنداری و آرامشی خاص، احساسات سنگین را منتقل میکند. با بازی در سریالهای پرمخاطب میوه ممنوعه و شمسالعماره ابتدا در تلویزیون به شهرت رسید. اما اوج هنرنماییاش در فیلم دهلیز رقم خورد؛ نقش زنی که همسرش در آستانه قصاص است و او با تمام وجود میجنگد تا زندگیاش را نجات دهد. این نقش طاقتفرسا با بازی سنجیده و مؤثر توسلی به یکی از ماندگارترین تصویرهای سینمای ایران تبدیل شد و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فجر سال ۱۳۹۱ را برایش به ارمغان آورد. درخشش او در سریالهای نمایش خانگی زخم کاری و گیسو نیز یکبار دیگر تواناییاش را در حمل روایتهای طولانی و پیچیده به اثبات رساند.
کلام آخراین مقاله به معرفی بهترین بازیگران زن ایرانی اختصاص داشت و سعی کردیم از اولین نسلهای زنان بازیگر پس از انقلاب و همچنین نسل جدید افرادی را نام ببریم. خانمها با وجود داشتن محدودیتهایی در سینما تا کنون توانستهاند همچون نگینی در دل سینما بدرخشند و در مجامع بینالمللی نیز موفق باشند. نظر شما درباره لیست بالا چیست؟ جای کدام بازیگر در این فهرست خالی است؟ لطفا دیدگاههای خود را با ما و سایر مخاطبان مجله پاراج به اشتراک بگذارید. از همراهی شما متشکریم.