نقدهای فیلم مأموریت غیرممکن ۸: حساب نهایی

• − دیالوگ
• − محتوا و پیام فیلم

با اینکه صحنه‌های اکشنش مثل همیشه هیجان‌انگیزند و چندتا از نفس‌گیرترین سکانس‌هایش حتماً در گذر سال‌ها هم جذابیتشان را حفظ می‌کنند، «مأموریت: غیرممکن – تسویه‌حساب نهایی» سعی می‌کند با چیزی کمتر از پایان حیات همه موجودات زنده روی زمین سروکار نداشته باشد و همین به ضررش تمام می‌شود. لحن گرفته و دیالوگ‌های احساساتی و اغراق‌آمیزش با چیزی که این مجموعه را در ۳۰ سال گذشته این‌قدر سرگرم‌کننده کرده، جور درنمی‌آیند؛ اما راه برای مأموریت‌های غیرممکنِ بیشتر باز است و می‌شود امیدوار بود این تسویه‌حسابِ زیادی جدی واقعاً آخرینش نباشد.

• − شخصیت‌پردازی
• − محتوا و پیام فیلم

«Mission: Impossible — The Final Reckoning» میراث خودش را خراب می‌کند؛ بیشتر هم چون از همان اول خیال کرده میراثی داشته است. با پوزش از سیمون پگ و وینگ ریمز، این مجموعه هیچ‌وقت متکی به پیوند عاطفی ما با شخصیت‌هایش نبوده، چه برسد به روایتی فراگیر که از نظر مضمونی هم اثرگذار باشد. «The Final Reckoning» خیلی دیر می‌کوشد چنین ویژگی‌هایی را به وجود بیاورد، اما از چیزی می‌زند که همیشه در این مجموعه از همه مهم‌تر بوده: بدلکاری‌های تماشایی.

هشتمین فیلم از مجموعه‌ای است که در سال ۱۹۹۶ شروع شد و بر اساس سریالی تلویزیونی ساخته شده که پخشش از سال ۱۹۶۶ آغاز شد. فیلم اکشنی قابل‌قبول، هوشمندانه، پرهزینه و گاهی هیجان‌انگیز است؛ اما خیلی هم طولانی است، آن‌قدر که فرصت می‌کنیم از خودمان بپرسیم آیا ایتن هانت (کروز)، این جاسوس/ابرقهرمان/دونده‌ای که با تمام توان می‌دود، هیچ‌وقت صبح از خواب بیدار می‌شود و تصمیم می‌گیرد آن روز کمی آرام بگیرد یا نه.

البته فیلم تکراری می‌شود و به‌عنوان یکی از پرهزینه‌ترین تولیدات تاریخ ــ بودجه‌اش را حدود ۴۰۰ میلیون دلار اعلام کرده‌اند ــ ناگزیر بوی صنعتی امپراتوری را می‌دهد که در انحطاطی تجمل‌زده فرو رفته است. اما جایی در طول این نزدیک به سه ساعت، فیلم از آن نقطه‌ی مهمی می‌گذرد که منتقد دیگر یادداشت‌برداری را کنار می‌گذارد و تصمیم می‌گیرد فقط از تماشایش لذت ببرد. پایان نزدیک است و تماشای فیلم، در بیشتر وقت‌ها، خوش می‌گذرد.

• + بازیگری

اما حتی برای کسی که سی سال است طرفدار مجموعه‌ی «مأموریت غیرممکن» به‌عنوان یکی از نهادهای هالیوود بوده و از آن بسیار راضی است، این ماجراجویی کمی فرساینده است. کروز هم طوری به نظر می‌رسد که آماده است راهش را به‌سوی دنیای بعدی کج کند، هرچند حاضر نیست جلوی دوربین به این موضوع اعتراف کند. او بازیگر بزرگی است و ستاره‌ای بی‌رقیب در سینما. شاید وقتش رسیده نقاب دیگری به چهره بزند.

چه این واقعاً آخرین قسمت مجموعه باشد و چه نباشد، «تسویه‌حساب نهایی» نمونه‌ای شایسته از گونه‌ای رو به انقراض است: فیلم اکشنی عظیم، بی‌فکر و سرگرم‌کننده، با یک ستاره‌ی واقعی سینما در مرکز ماجرا. فیلم همه‌چیز را به خطر می‌اندازد و به‌سختی سرپا می‌ماند تا ما را تا لحظه‌ی آخر در حس دلهره و انتظار نگه دارد.

• − فیلمنامه
• − ریتم

این یک حماسه‌ی اکشنِ بی‌پرواست که چندان برایش مهم نیست ماجرا چقدر جور درمی‌آید؛ همین که تماشاگرها هیجان‌زده و درگیر باشند، کافی است. وقتی تیتراژ پایانی با اجرای پرقدرتِ تم معروف لالو شیفرین روی پرده می‌آید، سخت می‌شود انکار کرد که به همه خوش گذشته؛ حتی اگر این «خوش‌گذرانی» بیشتر از حد لازم طول بکشد.

و بعد، واقعاً بهترینِ کل مجموعه را برای آخر گذاشته‌اند: تعقیب‌وگریزی دیوانه‌وار با هواپیماهای دوباله در امتداد دره‌ی Blyde River Canyon در آفریقای جنوبی؛ صحنه‌ای که یکی از خارق‌العاده‌ترین و ظاهراً مرگ‌بارترین بدلکاری‌هایی است که کسی تا حالا سعی کرده جلوی دوربین اجرا کند، چه برسد به یک فوق‌ستاره‌ی تراز اول. تام کروز، به احترامت کلاه از سر برمی‌داریم. مأموریت انجام شد.

• + شخصیت‌پردازی
• − محتوا و پیام فیلم

این چرخشی چشمگیر و پر از جزئیات درباره‌ی پیشینه‌ی داستان است؛ چرخشی خلافِ چیزی که طی دو دهه درباره‌ی قهرمان‌مان به ما باورانده بودند. او به‌مرور از شخصیتی مبهم و ناشناخته به انسانی واقعی تبدیل شده؛ از نمایشگری چیره‌دست در دنیای جاسوسی به الگویی از مرد آرمانی. اما مجموعه نمی‌تواند این حال‌وهوای خودبزرگ‌بینانه را چندان ادامه دهد.

• + بازیگری

اگر قرار باشد این آخرین فیلم از یکی از مجموعه‌فیلم‌های هالیوودیِ همواره سرگرم‌کننده در چند دهه اخیر باشد ــ موضوعی که کروز و مک‌کوری هنوز درباره‌اش روشن حرف نزده‌اند ــ با خداحافظی ناامیدکننده‌ای طرفیم که چند نقطه قوتش را مدیون بازیگر نقش اول خستگی‌ناپذیرش است.