نقدهای فیلم ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت

• − دیالوگ
• − فیلم‌برداری

نه از شوخ‌طبعی کلامی اسپیلبرگ در «ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» خبری هست و نه از ترکیب‌بندی‌های حیرت‌انگیز نماها؛ همان ویژگی‌هایی که کمک کردند فیلم‌های قبلی این مجموعه تا این اندازه از ریشه‌هایشان در سریال‌های اکشن جسورانه‌ی دهه‌ی ۱۹۳۰ فراتر بروند. «گردونه سرنوشت» انگار کار هنرمندی کم‌مهارت‌تر است که دارد از روی آثار هنرمندان محبوبش کپی می‌کند. شاید خط‌هایی که می‌کشد مال خودش باشند، اما همیشه اثر برترِ زیر آن‌ها را می‌بینی؛ اثری که کارش را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و دلت می‌خواهد به‌جایش نسخه‌ی اصلی را ببینی.

• − دیالوگ
• + موسیقی

عجیب این‌که وجه کمدیِ این همراهی کم‌رنگ شده و تکه‌پرانی‌های معدود فیلم هم چندان نمی‌گیرد. اما چیزی که همه واقعاً از یک فیلم ایندیانا جونز می‌خواهند، ماجراجویی است؛ و فیلم در این زمینه نه‌تنها انتظار را برآورده می‌کند، بلکه پا را هم فراتر می‌گذارد: ترفندهای قدیمی را یکی‌یکی از جعبه بیرون می‌آورد و با دقت و احترام به کار می‌گیرد. موسیقی پرشور و آشنای جان ویلیامز را هم به این‌ها اضافه کنید تا نتیجه، ریبوتی آرامش‌بخش باشد؛ هرچند نه چندان چالش‌برانگیز.

• + ریتم
• + طراحی صحنه

هیچ آدم عاقلی «ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت» را هم‌پای سه فیلم اول یا بهتر از آن‌ها نمی‌داند. در سراسر فیلم این حس هست که پروژه زیر بار میراث خودش دارد از پا درمی‌آید. اما منگولد، کارگردان «لوگان» و «۳:۱۰ به یوما»، بلد است پایش را روی گاز نگه دارد. بازسازی چشم‌اندازهای دهه ۱۹۶۰ خیره‌کننده است و حضورهای افتخاریِ دلپذیر یکی پس از دیگری از راه می‌رسند.

این فیلم تقلیدی ناامیدکننده از فیلم‌های خیلی بهتر ایندیانا جونز است که پیش از آن ساخته شده بودند. همه‌چیزش درست‌وحسابی از کار درآمده و صحنه‌های سرگرم‌کننده‌اش به‌اندازه‌ای هستند که تماشاگر را در مدت طولانیِ دو ساعت و نیم پای فیلم نگه دارند. اما آن‌قدر دست‌به‌عصا پیش می‌رود که تقریباً هیچ لحظه‌ی به‌یادماندنی‌ای ندارد. در نهایت، فیلم فقط یادآوری دردناکی است از اینکه زمانی چه فیلم‌های خوبی داشتیم.

• ± فیلمنامه

«ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت» چند ایده‌ی هوشمندانه و چند صحنه‌ی اکشنِ خوش‌ساخت دارد، اما خط اصلی داستانش کهنه، لوس و زورکی است. پیچش پایانی در بخش اکشن هم داستان را به چنان قلمرو فاجعه‌باری از فیلم‌های درجه‌دو می‌کشاند که حتی هریسون فورد در نقش ایندیانا جونز هم نمی‌تواند نجاتش دهد و مانع از فروپاشی‌اش به تلی خاک‌گرفته از میان‌مایگی شود.

• + بازیگری
• ± شخصیت‌پردازی

«ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» با پیش‌درآمدی شروع می‌شود که به‌راحتی پا به پای سه‌گانه کلاسیک پیش می‌رود؛ اغلب هم به‌طرزی غیرمنتظره تأثیرگذار است و در هر حال سرگرم‌کننده می‌ماند. بخش زیادی از این موفقیت را باید مدیون فورد دانست؛ او همیشه در بخشیدن عمق و جذابیت به شخصیتی که روی کاغذ اساساً چیزی بیش از یک طرح کلی نیست، مهارت داشته است.

• + شخصیت‌پردازی

دو سؤال اصلی‌ای که پیش از دیدن «ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت» داشتم این بود: آیا فیلم سرگرم‌کننده است و آیا به شخصیت ایندیانا جونز وفادار می‌ماند؟ خوشحالم که بگویم جواب هر دو سؤال بله است. فیلم حسابی سرگرم‌کننده است و من واقعاً از تماشایش لذت بردم.

• − فیلمنامه

ردی از حال‌وهوای سانس‌های بعدازظهر شنبه‌ی قدیم، برای مدتی در «ایندیانا جونز و گردونه‌ی سرنوشت» دیده می‌شود. بعد دیگر به‌کلی ناپدید می‌شود و عمدتاً چیزی برایتان نمی‌ماند جز محصولی که خیال می‌کنید یک برنامه‌ی هوش مصنوعیِ قرن بیست‌ویکمی می‌سازد، اگر مأمورش کنید برای کسانی که اواخر قرن بیستم بچه بودند، نوستالژی‌فروشی کند.

• ± کارگردانی
• + ریتم

با اینکه صحنه‌های اکشن اغلب با شوخ‌طبعی و هوشمندی طراحی و اجرا شده‌اند، هیچ‌کس کارگردانیِ کارراه‌انداز منگولد را با قریحه‌ی پرتحرک اسپیلبرگ در انتخاب جای دوربین و حرکت‌دادنش اشتباه نمی‌گیرد. بااین‌حال، «ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت» روان و خوش‌ریتم پیش می‌رود؛ با اینکه ۲ ساعت و ۲۲ دقیقه است، ریتمش به‌ندرت کُند می‌شود.

• + بازیگری
• − محتوا و پیام فیلم
• − ریتم

فورد تا جایی که می‌تواند، بازی‌اش را با حسرت و ظرافت همراه می‌کند و بر بیگانگی روزافزون ایندیانا با دنیای مدرن تأکید می‌گذارد. اما فیلم آن‌قدر درگیر اتفاقات است که نمی‌تواند واقعاً به عمق این مضمون‌ها برود؛ در عوض، با شتاب سراغ صحنه‌ی اکشن بعدی می‌رود، مبادا کسی حوصله‌اش سر برود.