سینمای ترکیه در دهه 2010 (از 2010 تا 2019) دورهای پربار و متنوع را پشت سر گذاشت؛ دورهای که در آن هم کارگردانان صاحبنام آثار جشنوارهای خلق کردند و هم فیلمهای عامهپسند و تجاری توانستند در گیشه موفق باشند. در این صفحه میتوانید با فیلمهای شاخص ترکی دهه 2010 آشنا شوید؛ آثاری که هرکدام تصویری از جامعه، فرهنگ و تحولات ترکیه را بازتاب میدهند.
در آغاز این دهه، «روزی روزگاری در آناتولی (Once Upon a Time in Anatolia – 2011 / Bir Zamanlar Anadolu’da) ساختهی نوری بیلگه جیلان در جشنواره کن برندهی جایزه بزرگ داوران شد. این فیلم با روایت کند و جستوجوی شبانهی یک جسد در دشتهای آناتولی، نمونهای از سینمای شاعرانه و فلسفی ترکیه بود که توجه جهانیان را جلب کرد.
چند سال بعد، جیلان با «خواب زمستانی (Winter Sleep – 2014 / Kış Uykusu) به اوج رسید و نخل طلای کن را به خانه برد. این اثر دربارهی روابط انسانی، طبقات اجتماعی و تضادهای فرهنگی در ترکیه معاصر است و یکی از تحسینشدهترین فیلمهای دهه شناخته میشود.
از سوی دیگر، سینمای اجتماعی ترکیه هم در این دهه حضوری پررنگ داشت. فیلم «موستانگ (Mustang – 2015) ساختهی دنیز گامزه ارگوون، داستان پنج خواهر نوجوان را روایت میکند که در روستایی محافظهکار بزرگ میشوند. این فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی شد و تصویری تأثیرگذار از جایگاه زنان در جامعهی سنتی ترکیه ارائه داد.
در ژانر ملودرام و کمدی، مجموعه فیلمهای «رجب ایودیک (Recep İvedik 4 – 2014، Recep İvedik 5 – 2017 و Recep İvedik 6 – 2019) با بازی شاهان گوکباکار در گیشه ترکیه رکوردشکنی کردند. گرچه منتقدان چندان از این آثار استقبال نکردند، اما محبوبیت بالای آنها نشاندهندهی سلیقهی بخش بزرگی از تماشاگران داخلی بود.
فیلمهای تاریخی و پرهزینه نیز در این دهه ساخته شدند. «فتح 1453 (Fetih 1453 – 2012) نمونهای از تلاش ترکیه برای بازسازی رویدادهای بزرگ تاریخی بود که با جلوههای ویژه و روایت حماسی توانست مخاطبان بسیاری را به سالنها بکشاند.
در کنار این آثار، فیلمهای مستقلی چون «Bal (عسل – 2010) به کارگردانی سمیح کاپلاناوغلو که برنده خرس طلای برلین شد، و «The Butterfly’s Dream (رویای پروانه – 2013 / Kelebeğin Rüyası) به کارگردانی یلماز اردوغان که نگاهی شاعرانه به زندگی شاعران جوان ترکیه دارد، نیز جایگاه ویژهای پیدا کردند.
دهه 2010 برای سینمای ترکیه دههای بود که در آن هم موفقیتهای بینالمللی در سطح جشنوارهها حاصل شد و هم سینمای تجاری با استقبال گستردهی داخلی روبهرو شد. ترکیب این دو جریان نشان داد که سینمای ترکیه توانسته میان هنر و بازار تعادلی نسبی برقرار کند و در عرصه جهانی بیش از گذشته دیده شود.
