سینمای ترکیه در دهه 2000 (از سال 2000 تا 2009) دوران مهمی را پشت سر گذاشت؛ دورانی که هم شاهد شکوفایی فیلمهای هنری جشنوارهای بود و هم ظهور موجی از آثار تجاری پرفروش که توانستند بازار داخلی را متحول کنند. در این صفحه میتوانید با فیلمهای شاخص ترکی دهه 2000 آشنا شوید؛ آثاری که هرکدام در نوع خود تأثیرگذار بودهاند.
در آغاز این دهه، فیلم «بالهایم را باز کن (Bal – 2000 / Balıkçı Nuri) گرچه چندان جهانی نشد، اما نشان داد سینمای ترکیه بهدنبال بازگشت به روایتهای انسانی است. کمی بعد، کارگردان صاحبسبک نوری بیلگه جیلان با آثاری چون «دور (Distant – 2002 / Uzak) به شهرت جهانی رسید. این فیلم در جشنواره کن برندهی جایزه بزرگ هیئت داوران شد و بهخاطر روایت شاعرانه و فضای بصریاش تحسین شد.
موفقیتهای جیلان ادامه یافت؛ او با فیلم «اقلیمها (Climates – 2006 / İklimler) دربارهی یک رابطهی رو به پایان، بار دیگر توجه محافل سینمایی جهان را جلب کرد. در سال 2008 نیز با فیلم «سه میمون (Three Monkeys – 2008 / Üç Maymun) توانست جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن را به دست آورد و جایگاه خود را بهعنوان مهمترین فیلمساز ترکیه تثبیت کند.
در این دهه، سینمای اجتماعی و تاریخی ترکیه هم پررنگ بود. «دستنوشتهها نمیسوزند (Gelibolu – 2005) به نبرد گالیپولی پرداخت و در داخل کشور توجه زیادی برانگیخت. همینطور فیلمهایی با محوریت تحولات اجتماعی، مهاجرت و اختلاف طبقاتی توانستند وجههای تازه به سینمای ترکیه بدهند.
در کنار این آثار جدی، کمدی و ملودرام هم رونق گرفت. آغاز سری فیلمهای پرمخاطب «رجب ایودیک (Recep İvedik – 2008) درست در همین دهه بود؛ فیلمی که فروش بسیار بالایی در ترکیه داشت و مسیر ساخت دنبالههای موفق آن در دهههای بعدی را باز کرد.
از دیگر نمونههای مهم میتوان به «Gönül Yarası (زخم قلب – 2005) ساختهی یوسف کراداگ اشاره کرد که روایتی انسانی از روابط نسلها و تغییرات اجتماعی ارائه داد. همچنین «My Father and My Son (Babam ve Oğlum – 2005) اثری احساسی و خانوادگی بود که با استقبال گسترده تماشاگران همراه شد و هنوز هم از محبوبترین فیلمهای ترکی شناخته میشود.
دهه 2000 در مجموع برای سینمای ترکیه دههای بود که هم مسیر موفقیتهای جهانی را با کارگردانانی چون نوری بیلگه جیلان و سمیح کاپلاناوغلو باز کرد، و هم پایههای سینمای تجاری مدرن ترکیه را با آثاری چون «رجب ایودیک» و «بابام و اوغلوم» بنا گذاشت. این ترکیب باعث شد سینمای ترکیه بیش از گذشته در سطح بینالمللی مطرح شود و همزمان در داخل کشور تماشاگران بیشتری پیدا کند.
