در فهرست فیلمهای علمیتخیلی با بالاترین امتیاز در IMDb، ترکیبی از ذهنگرایی، خیال، فناوری و هیجان دیده میشود. آثاری که هر کدام در زمان خود مرزهای سینما را جابهجا کردند و هنوز هم در ذهن تماشاگران باقی ماندهاند. این فیلمها نه فقط به خاطر جلوههای بصری یا روایتهای پیچیدهشان محبوباند، بلکه بهدلیل نگاهی انسانی در دل مفاهیم علمی و آیندهنگرانه. در ادامه نگاهی داریم به چند نمونهی شاخص این ژانر، به ترتیب سال اکران.
نخست، «بازگشت به آینده / Back to the Future» (۱۹۸۵) – امتیاز ۸.۵، اثری از رابرت زمکیس است که با طنز، انرژی و خلاقیت بیوقفهاش به یکی از نمادهای فرهنگ پاپ بدل شد. فیلم ماجرای نوجوانی است که بهطور تصادفی به گذشته سفر میکند و با نسخهی جوان والدینش روبهرو میشود؛ داستانی که هم سرگرمکننده است و هم دربارهی رابطهی انسان با زمان حرف میزند.
چند سال بعد، «نابودگر ۲: روز داوری / Terminator 2: Judgment Day» (۱۹۹۱) – امتیاز ۸.۶ ساختهی جیمز کامرون، به سینمای اکشن و علمیتخیلی بُعدی تازه بخشید. جلوههای ویژهی پیشرفته، ریتم تند و شخصیت نمادین «تی-۸۰۰» (با بازی آرنولد شوارتزنگر) باعث شدند فیلم فراتر از دنبالهای موفق باشد؛ روایتش دربارهی هوش مصنوعی و آیندهی بشر هنوز هم در بحثهای علمی و فرهنگی زنده است.
در آغاز هزارهی جدید، «ماتریکس / The Matrix» (۱۹۹۹) – امتیاز ۸.۷ ساختهی خواهران واچوفسکی، سینما را تکان داد. ترکیبی از فلسفه، فناوری و اکشن که پرسشهای عمیقی دربارهی واقعیت و ارادهی انسان مطرح میکرد. طراحی بصری نوآورانهاش، از جمله صحنههای اسلوموشن معروف «bullet time»، به نمادی از دوران دیجیتال بدل شد و تأثیرش هنوز بر سینمای اکشن و سایفای ادامه دارد.
با گذشت یک دهه، کریستوفر نولان با «تلقین / Inception» (۲۰۱۰) – امتیاز ۸.۸، علمیتخیلی را دوباره وارد قلمرو ذهن کرد. سفری چندلایه در دنیای خوابها که در آن مرز بین واقعیت و خیال بهتدریج از بین میرود. نولان با ترکیب ایدههای فلسفی و اکشنِ هوشمندانه، فیلمی ساخت که هم پیچیده است و هم تأثیرگذار؛ اثری که تماشاگر را تا آخرین لحظه درگیر تفسیر و حدس میکند.
چهار سال بعد، او بار دیگر با «میانستارهای / Interstellar» (۲۰۱۴) – امتیاز ۸.۷ به فضا بازگشت و داستانی انسانی را در دل سیاهچالهها و نسبیت زمانی روایت کرد. فیلم همزمان علمی و احساسی است؛ دربارهی عشق، بقا و امید در برابر بیکرانگی. جلوههای بصری خیرهکننده و موسیقی حماسی هانس زیمر، تجربهای سینمایی ساختند که هنوز هم یکی از محبوبترین آثار علمیتخیلی قرن محسوب میشود.
در پایان این فهرست، «انتقامجویان: جنگ بینهایت / Avengers: Infinity War» (۲۰۱۸) – امتیاز ۸.۴ قرار دارد؛ فیلمی که نشان داد حتی ابرقهرمانیترین روایتها هم میتوانند در مرز علمیتخیلی حرکت کنند. جهان سینمایی مارول در این قسمت به اوج خود رسید؛ جایی که فیزیک، کیهانشناسی و فلسفهی قدرت درهم تنیده میشوند و نتیجهاش پایانی تلخ و شجاعانه است که کمتر در فیلمهای بلاکباستر دیده میشود.
از «بازگشت به آینده» تا «میانستارهای»، از ماشین زمان تا سفر در خواب و اعماق فضا، این آثار یادآوری میکنند که علمیتخیلی فقط دربارهی آینده نیست؛ دربارهی رؤیاهای ماست، دربارهی پرسشهایی که هیچگاه از ذهن بشر پاک نمیشوند.