دههی ۱۳۵۰ یکی از پررنگترین و متفاوتترین دورهها در تاریخ سینمای ایران بود؛ سالهایی که در آن هم فیلمهای تجاری و عامهپسند رونق زیادی داشتند، و هم موجی تازه از فیلمسازان نوگرا پدید آمد که بعدها با عنوان «موج نو» شناخته شدند. اگر وارد این صفحه شدهاید، اینجا میتوانید با مجموعهای از فیلمهای ایرانی دههی ۱۳۵۰ آشنا شوید؛ آثاری که هم در گیشه موفق بودند و هم در تاریخ سینمای ایران ردپای ماندگاری به جا گذاشتند.
بخش بزرگی از سینمای این دهه به فیلمهای عامهپسند اختصاص داشت که با نام «فیلمفارسی» شناخته میشدند. آثاری پر از قهرمانان مردانه، داستانهای عاشقانه یا انتقامجویانه و پایانی اغلب خوش. بازیگرانی مثل بهروز وثوقی، ناصر ملکمطیعی، فروزان و فخری خوروش ستارههای این جریان بودند. فیلمهایی مثل «کندو» (۱۳۵۴ – فریدون گله) یا «خاک» (۱۳۵۲ – مسعود کیمیایی) نمونههایی از فیلمهایی هستند که در مرز بین سینمای تجاری و نگاه اجتماعی حرکت میکردند.
در همین دوره، جریان «موج نو» تلاش کرد سینمایی متفاوت بسازد؛ سینمایی با زبان تازه، روایت غیرکلیشهای و نگاهی جدیتر به اجتماع. داریوش مهرجویی با فیلم «گاو» (۱۳۴۸) آغازگر این حرکت شد، اما در دههی ۵۰ با آثاری مثل «دایره مینا» (۱۳۵۳) آن را ادامه داد. بهرام بیضایی هم با فیلمهایی چون «رگبار» (۱۳۵۱) و «غریبه و مه» (۱۳۵۴) به سینمای ایران عمق و حالوهوای شاعرانه بخشید.
فیلم «گوزنها» (۱۳۵۳ – مسعود کیمیایی) یکی از شاخصترین آثار این دهه است که در میان مردم و منتقدان جایگاه ویژهای پیدا کرد. داستان دو شخصیت با بازی بهروز وثوقی و فرامرز قریبیان به نمادی از شرایط اجتماعی و سیاسی آن دوره تبدیل شد. یا فیلم «سوتهدلان» (۱۳۵۶ – علی حاتمی) که با زبان شاعرانهی خاص کارگردانش، از مهمترین آثار سینمای اجتماعی و در عین حال احساسی ایران به شمار میآید.
دههی ۵۰ همچنین شاهد ساختهشدن فیلمهایی با مضمون تاریخی و فولکلوریک بود. «شازده احتجاب» (۱۳۵۳ – بهمن فرمانآرا) با اقتباس از رمان هوشنگ گلشیری، و «چشمه» (۱۳۵۱ – آربی اوانسیان) نمونههایی از تجربههای متفاوت در روایت و تصویرگری هستند.
در کنار همهی اینها، سینمای کمدی نیز در این دهه رونق داشت. فیلمسازانی مثل علی حاتمی با فیلمهایی همچون «حسن کچل» (۱۳۴۹) و ادامهی آن با حالوهوای طنز و فانتزی، و کارگردانانی مثل سیامک یاسمی با فیلمهای سرگرمکننده، جایگاه ویژهای در گیشه داشتند.
دههی ۱۳۵۰ در مجموع ترکیبی از دو جریان اصلی بود:
این ترکیب باعث شد سینمای ایران در آن سالها هم محبوبیت گسترده در میان مردم داشته باشد و هم توجه جشنوارهها و محافل بینالمللی را جلب کند.
در این صفحه میتوانید با این آثار متنوع آشنا شوید؛ از فیلمهای پرفروش و پرستاره گرفته تا تجربههای نوگرایانهای که هنوز هم جزو بهترینهای تاریخ سینمای ایران به شمار میآیند.
