-
سینمای کوتاه، همیشه یکی از پایههای اصلی سینما بوده؛ جایی که بسیاری از فیلمسازان بزرگ، نخستین تجربههای جدی خود را از آن آغاز کردهاند. با این حال، این بخش در سالهای اخیر در جشنواره فیلم فجر چندان در کانون توجه قرار نداشت و حتی در برخی دورهها عملاً از چرخه نمایش عمومی حذف شده بود.
اما در چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر نشانههایی از تغییر رویکرد دیده میشود؛ تغییری که میتواند جشنواره را یک قدم به استانداردهای جهانی نزدیکتر کند.
در این دوره، فیلمهای کوتاه نهتنها در سینمای رسانه به نمایش درآمدهاند، بلکه خانه هنرمندان ایران نیز بهعنوان سالن اختصاصی نمایش این آثار در نظر گرفته شده است. تصمیمی که از نگاه بسیاری از سینماگران، فرصتی دوباره برای دیدهشدن سینمای کوتاه و مستند محسوب میشود؛ بخشی که در جشنوارههای معتبر جهانی، نقش مهمی در کشف استعدادهای تازه و تجربههای جسورانه دارد.
تفکیک بخش ملی و جهانی جشنواره فیلم فجر نیز این امید را تقویت میکند که در آیندهای نزدیک، سینمای کوتاه و مستند با جایگاهی پررنگتر در جشنواره جهانی فیلم فجر حضور داشته باشند؛ حضوری که میتواند تصویر حرفهایتری از سینمای ایران به جهان ارائه دهد.
در جشنواره ملی امسال، ۱۳ فیلم کوتاه توسط هیئت انتخاب برگزیده شدهاند؛ آثاری متنوع که هرکدام از زاویهای متفاوت به مسائل اجتماعی، روانی، اخلاقی و انسانی نگاه میکنند. از طنز تلخ گرفته تا درامهای خفهکننده خانوادگی و روایتهای نمادین، فیلمهای کوتاه فجر ۴۴ طیف قابلتوجهی از دغدغههای امروز جامعه را بازتاب میدهند.
فیلم کوتاه «اسپایدرمرد» ساخته حسین ذوالفقاری، تلاش میکند با نگاهی طنزآمیز به فشارهای اجتماعی درباره ازدواج بپردازد. مردی که در ناکامیهای عاطفی غرق شده و برای فرار از این وضعیت، به تقلید از ابرقهرمانها پناه میبرد. ایده فیلم جذاب است اما اجرای آن بیش از حد به شوخیهای آشنا تکیه میکند و فرصت خلق طنزی گزنده را از دست میدهد.
در نقطه مقابل، فیلم کوتاه «پسر» به کارگردانی سامان حسینپور، با فضایی بسته و دیالوگهای حداقلی، وارد لایههای پنهان رابطه مادر و پسر میشود. فیلم، تصویری تلخ از وابستگی افراطی و انزوای روانی ارائه میدهد و مخاطب را بدون توضیح اضافی، در دل یک بحران عاطفی رها میکند.
فیلم «به صدای زمین گوش کن» ساخته شهاب مهربان، از دل یک موقعیت ساده همسایگی، به مسئله فضولی، قضاوت و دخالت در زندگی دیگران میرسد. فیلم تلاش میکند نشان دهد شنیدن رازهای دیگران، گاهی بیش از آنکه حقیقت را آشکار کند، وجدان شنونده را به چالش میکشد.
فیلم کوتاه «تخطی» به کارگردانی میکائیل دیانی، سراغ یکی از ترسهای ملموس شهروندان میرود؛ خفتگیری. فضای پرتنش و اجرای سریع فیلم، آن را به اثری نزدیک به سینمای جنایی بلند تبدیل کرده و نشان میدهد سینمای کوتاه هم میتواند سراغ سوژههای ملتهب برود.
در «آدمک» به کارگردانی سیاوش گرجستانی، شخصیتها در موقعیتی قرار میگیرند که باید میان وجدان و بقا یکی را انتخاب کنند. فیلم در بستر یک درام اجتماعی، سؤالات اخلاقی را مطرح میکند که پاسخ سادهای ندارند.
فیلم کوتاه «دریچه» روایتگر تنهایی یک پیرمرد در روزهای جنگ است؛ مردی که از طریق صدایی در همسایگی، دوباره به زندگی وصل میشود. فیلم با تکیه بر صدا و خاطره، روایت آرام اما تأثیرگذاری خلق میکند.
فیلم «سرخرگ» ساخته مهدی گنجی، داستان بازگشت پدری کارتنخواب به خانه در آستانه یک مراسم خانوادگی است. فیلم با تمرکز بر نگاه یک کودک، تعارض میان آبرو، عشق و رهایی را به تصویر میکشد.
فیلم کوتاه «شیزو» به کارگردانی محمد اسدی، مخاطب را وارد فضای ذهنی یک روانشناس تازهکار میکند؛ جایی که درمان بیماران با چالشهای اخلاقی و انسانی گره میخورد.
در فیلم «فادیا»، دختربچهای با توانایی شنوایی متفاوت، چیزهایی را میشنود که دیگران نادیده میگیرند. فیلم، تمثیلی ساده اما تأثیرگذار از نشنیدهگرفتن تفاوتهاست.
فیلم «لونا» با فضایی سوررئال و تبدیل انسانها به لاکپشت، درباره سکوت، رودربایستی و ناتوانی در بیان احساسات حرف میزند؛ روایتی متفاوت از روابط انسانی.
فیلم کوتاه «میا» با محوریت قاچاق چوب، داستانی نمادین در دل جنگل روایت میکند؛ جایی که یک حادثه، گذشته پنهان شخصیتها را آشکار میسازد.
فیلم «و زندگی برای همه» با نگاهی طنزآلود اما جدی، مفهوم خودکشی و ارزش زندگی را به چالش میکشد. ایده «مجوز خودکشی» فیلم را به یکی از متفاوتترین آثار این فهرست تبدیل کرده است.
در نهایت، «یادداشتهای زیرزمینی» ساخته عباس شکوری، قاضیای را در موقعیتی قرار میدهد که قانون دیگر پاسخگوی پیچیدگی اخلاقی یک پرونده نیست. فیلم، مخاطب را وادار میکند درباره عدالت دوباره فکر کند.
منبع/خبرگزاری مهر
جشنواره فجر